LAS GERMANIAS DE MALHÒRCA (1521-1523) (I)

Christian Andreu
0
Lo 7 de febrièr de 1521, la vila de Malhòrca volguèt pas pus far çò que lo rei demanava. Un grop d’artesans e menestrals, que podián pas pus suportar la corrupcion de la noblesa e la röïna fiscala de las classas popularas assautèt las presons e destituiguèt las autoritats reialas. Lor dirigent èra lo sartre […]

ES MIL E UA NETS (I)

Christian Andreu
0
Es Mil e ua nets ei tanben ua revirada d’Antòni Nogués publicada per Institut d’estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua. Occitana. Auem volut ne har ua critica damb 3 articles pr’amor qu’es istòries, valor e sens d’aguestes hè d’aguest libre ua des òbres majors dera literatura universau dera umanitat. Aguesta òbre siguec publicada online per IEA […]

VAN LOO, PROVENÇAL E PINTOR DE REIS (1684-1745)

Christian Andreu
0
Joan Batista van Loo nasquèt en 1684 a Ais de provença e moriguèt lo darrièr mes de l’an 1745 dins la meteissa vila. Foguèt l’autor de desparièrs pertraches de personas celèbras francesas, italianas e tanben anglesas, mai que mai de la noblesa. Lo sieu fraire Carles Andrieu van Loo foguèt lo sieu disciple. Tanben o […]

LA DARRIÈRA DEFENSA DELS BÒSQUES

Christian Andreu
0
L’armada silenciosa contra la secada: la sciéncia secrèta dels arbres que se defendon solets. Dejós la tèrra seca de nòstras pinedas e cassanhas, dempuèi lo Pirenèu fins a las planas lengadocianas, una ret invisibla de comunicacion e d’adaptacion bioquimica mena la batalha mai granda del sègle XXI contra lo cambiament climatic. La calor es estonanta […]

LO ROMANCH UÈI

Christian Andreu
0
Soïssa amaga una de las lengas mai singularas del continent : lo romanch (rumantsch). La lenga, descendenta dirècta del latin vulgar que parlavan los soldats e los mercaders de l’Empèri Roman a la província de Recia (sègle I aC), s’es mantenguda viva encara uèi als Alps soïsses. Uèi, lo romanch gaudís d’una reconeissença institucionala que d’autras […]

UN MON JA PERDUT (II)

Christian Andreu
0
Es anfibians existissen des de hè mès de 350 milions d’annades. Son vertebrats com es reptils, mamifèrs, peishi e audèths pr’amor que toti an colomna vertebrau. Mès era sua pèth ei umida e non an escates, pèu o plumes. Sigueren es prumèrs tetrapòdes (animaus damb quate pautes) e es sòns ancessors sigueren es peishi que […]

BARCELONA E LA MÀGER RET DESSALINIZADORA DEL MEDITERRANÈU OCCIDENTAL

Christian Andreu
0
Barcelona met en servici la ret de dessalinizadoras flotantas mai granda de la Mediterranèa occidentala. Amb aquestas dessalinizadoras la secada es pas pus una menaça pel futur per aquesta vila catalana. E mai quand Catalonha patiguèt una de las pus severes secades de l’istòria recenta. Pr’açò Barcelona es venguda punt d’interès internacional en l’adopcion de […]

LO CÒRS AL SÈGLE XXI

Christian Andreu
0
Lo còrs (corsu en còrs) es una lenga romanica parlada dins l’illa de Corsega. Fins a fa gaire, foguèt considerada coma plan pròcha dels dialèctes toscans e de l’italian central, mas uèi a una identitat lingüistica pròpria e una importanta valor simbolica dins la societat còrsa contemporanèa. A l’ora d’ara, es una de las lengas minorizadas […]

LA RECERCA DEL MOLIBDÈN

Christian Andreu
0
Nòus estudis confirman que los primièrs organismes vius que i aguèt a la planeta bastiguèron la siá quimia al torn del molibdèn. Aquò se passèt ara fa mai de 3.4 miliards d’ans quand los micròbis dependián del molibdèn (pla rar a l’epòca) e encara experimentèron amb lo tungstèn. La descobèrta poiriá cambiar la vision qu’avèm […]