L’estat francés viu aquesta setmana una crisi sociala e politica plan grèva, benlèu la pus grèva de la siá istòria recenta. Çò que comencèt a mejan setembre coma de protèstas localas per falta de ressorças a l’escòla venguèt lèu una vertadièra revòlta juvenila e doncas un grèu problèma de seguretat pel govèrn del primièr ministre Sébastien Lecornu.
La chifras de barrament d’escòlas, arrèsts de menors e de mobilizacion policiala son nòus en decadas. D’analistas e expèrts avisan que l’intensitat de la revòlta estudiantila actuala venguèt tan granda que remembra Mai de 1968.
Sonque la repression governamentala ja balha una imatge de la situacion. Lo Ministèri de l’Educacion ordonèt “la suspension totala de las classes de segondaria a nivèl nacional” pendent la rèesta de la setmana, un fach inedit a la nòstra epòca e que sonque a coma tòca voidar las carrièras de joves e aital arrestar totalament los trebolums.
Una situacion inedita
Las chifras son alarmantas; mai de 891 instituts e escòlas de segondaria demoran barrats e bloquejats pr’amor de la revòlta e la majoritat arrestèron lor activitat pr’amor de la falta de seguretat. E, al mond universitàri es brica desparièr. Segon los principals sindicats estudiantils mai del 90% de totes los campus universitàris son tanben revoltats, i aguèron d’assemblèas o patiguèron barraments totals o parcials.
De vilas coma París, Marselha, Lion, Nantas e Tolosa son doncas vengudas l’epicentre d’una mobilizacion que demanda mai d’inversion publica mas atanben es venguda un avís important a la totalitat de la politica socioeconomica gobvernamentala. E las eleccions son pas luenh.
Mobilizacion massiva e contundéncia policiala inedita
D’efièch, las protèstas en carrièras ara son ja istoricas. Segon donadas balhadas pel meteis Ministèri de l’Interior i anèron mai de 200 000 afogats. Pasmens, segon la Confederacion Generala del Trabalh (CGT) e d’autres organismes sindicals, mai de 450 000 personas i participèron al long de la setmana. Mas benlèu çò qu’inquièta mai l’opinion publica es la radicalizacion juvenila e la lucha violenta en de carrièras.
Aquò entraïnèt una reaccion policiala tanben inedita, de còps, feròtja. Dempuèi mejan setembre i aguèt plan mai de 5 000 arrèsts policials a tot l’estat francés dont 500 sonque las darrièras 24 oras. E 85% dels arrestats son menors d’edat segon Amnistia Internacionala. Aquò vòl dire que 4 400 arrestats son menors e son encara en dependéncias policialas.
Los arrèstas tanben provoquèron tornar obrir un debat polemic coma l’usatge de la força policiala. Segon la Comission Nacionala Consultiva dels Drets Umans (CNCDH) “la situacion es inquietanta” pr’amor de las tacticas usadas, consideradas per fòrça expèrts coma desproporcionalas quand parlam de menors d’edat.
La resulta son 65 trabalhaires del sector educatiu nafrats dont 40 mèstres que volián protegir los instituts e pas mens de 43 policièrs nafrats. Es tot aquò doncas un nòu Mai del 68 ? La respònsa es plan, plan, complèxa.
Dire qu’aquesta revòlta es pas tan grèva coma la de Mai del 68 es un argument solide. Dire que la situacion es pas tan grèva com la de 1968 tanben es logic. Lo govèrn profechèt per barrar totes los instituts franceses la resta de la setmana. Mas l’indignacion generala de tota una generacion es ara, encara, en carrièras. Es un remembre del moment que lo govèrn de de Gaulle arribèt a la limita.
Alara la Sorbona e instituts franceses foguèron los nuclèus pus importants del començament de la revòlta (Mai del 68 foguèt mailèu una revolucion) que creèt un problèma de legitimitat a l’estat francés. Totun, i a una diferéncia importanta per rapòrt a Mai del 68; alavètz mai de 10 milions de trabalhaires sortiguèron en carrièras pr’amor de la vaga generala e paralizèron l’indústria, lo transpòrt, los pòrts e tota l’economia productiva de l’estat francés.
Uèi la mobilizacion en carrièras es encara (pel moment) sonque estudiantila. De grand sindicats coma CGT li balhan de supòrt mas l’economia contunha sens s’arrestar. La crisi es mailèu institucionala e sociala e tanben prigonda mas encara situèt pas a la limita economica lo país, coma quiòc que se debanèt en 1968.
Mai enlà de las demandas estudiantilas, perqué tot aquò ? L’indignacion es pas nòva. Es la resulta de la degradacion pendent annadas del sistèma educatiu public francés. Es denonciat sovent que la ràtio d’una classe de segondaria en un institut francés sovent es màger de 35 alumnes e aquò convertís l’atencion personalizada en una utopia. I a una fauta generala de professors e las bastidas son brica agradivas.
Es possible confirmar que la majoritat dels franceses son brica contents amb lo govèrn. Las eleccions son pas luenhas e totes los debats actuals son contaminats. Pels joves i a pas de perspectivas futuras. E aquò es grèu, plan grèu. L’estrategia governamentala de barrar totes los instituts sonque provocarà mai trebolums.
Podèm veire doncas que las chifras entre 1968 e 2026 son desparièras malgrat que i a uèi pus de 900 instituts barrats e 5 000 arrestats. L’estat francés es davant una revòlta juvenila istorica, malgrat que desparièra de Mai de 1968. Es una revòlta tensa e prigonda, benlèu la pus grèva al long de las darrièras 6 decadas. E que marcará lo futur politic de l’estat francés las pròchas eleccions per, benlèu, decadas.
La Redaccion
