Lo Territòri del Nord (Northern Territory) australian es una de las regions pus estonantas e gigantas de la planeta. La siá populacion, a respècte del territori, es ridiculament pichona. Lo territòri a una superfícia de mai d’1,3 milion de quilomètres cairats e s’espandís entre la còsta tropicala de la Mar de Timòr fins al còr desertic de l’Austràlia centrala.
Aquesta region ten una granda diversitat naturala. Las vilas pus modèrnas son al costat de la cultura indigèna pus anciana de l’umanitat: los aborigèns australians. Es una geografia plan devesida entre doas zònas climaticas plan singularas, lo dich Top End (l’Extrèm Nòrd) o encara lo Red Centre (lo Centre Roge).
Lo primièr airal a un clima tropical, amb dos sasons; l’umida, doncas amb de pluèjas, e la sason seca amb plan mai de calor. Lo relèu es plen de còstas, de paluns, de mangròvas e de pèiras, formant de païsatges estonants, coma la Tèrra d’Arnhem.
Un cambiament extrèm
Se viatjam vèrs lo sud, lo païsatge càmbia fòrça. Près del Centre Roge, lo clima es arid fins al ponch que gaireben i plòu pas jamai. La majoritat del terren es plan e i a una infinitat de dunas deserticas de sable roge (de naut oxid de fèrre) e las formacions de ròcas crèan de figuras monumentalas. Aicí, las sèrras montanhosas son d’importància; los monts MacDonnell s’espandisson a partir d’Alice Springs d’èst en oèst dempuèi fa milions d’ans. Las gòrjas formadas per l’erosion son estonantas. Lo ponch mai naut es lo mont Zeil, mesurant 1531 mètres.
Pus celèbre encara es Uluru (Ayers Rock), un monolit ròge de 348 mètres amb un interès geologic e toristic màger. En mai d’aquò, es un luòc sagrat pels anagus, la principala nacion aborigèna de la region. Las montanhas Kata Tjuta (monts Òlgas), ne son pròchas, e ofrisson 36 dòmas de ròca misteriosas dont lo sable càmbia de color segon la posicion del solelh.
Va sens dire que lo sistèma idrografic d’Austràlia del Nòrd tanben es un miralh del clima; al nòrd, los rius e flumes son grands e longs amb fòrça aiga. Sovent creisson pendent la monson. Los pus famoses son los rius Alligator (celèbres pels crocodils marins qu’i demòran), lo flume Victòria, qu’a mai de 500 km de long, e lo riu Daly amb fòrça peissum. Tanben cal soslinhar lo riu Roper. Al sud, los rius coma Todd son plan ancians e desparièrs. Son flumes que demòran secs la majoritat de l’an e que sonque an d’aiga après una tempèsta torrenciala.
Una populacion pichonèla
La populacion del Territòri del Nòrd es pichona a respècte de la talha del territòri car sonque i demòran aperaquí 250 000 abitants. La populacion aborigèna forma lo 30% de la totalitat. La capitala es Darwin, près del Top End. Darwin es una vila modèrna e cosmopolita, gaireben rebastida après lo ciclòn Tracy de 1974. Aicí, l’influéncia culturala asiatica es plan fòrta. D’autras vilas d’Austràlia del Nòrd importantas son Alice Springs, situada al Centre Roge australian, amb fòrça torisme, e Palmerston e Katherine, doas vilas a mai de 300 km al sud de Darwin, celèbras pel noirigatge e pel torisme.
Una de las caracteristicas pus notablas d’aquel estat australian es las siás fauna e flòra, unicas al Mond pr’amor de l’isolament permanent del territòri. Fòrça espècias son, a mai, endemicas. Al Top End, per exemple, i a de forèstes d’eucaliptus e de savanas d’arbres de fèrre, delà las selvas tropicalas. La còsta foguèt conquistada per la mangròva fa de milions d’ans. Al sud, i a d’acàcias coma la Mulga, de liris del desèrt e fòrça Spinifex, una èrba amb d’espinas qu’ajuda lo sòl a servar las siás dunas.
La fauna es espectaclosa, amb desparièras espècies de cangoró dont lo cangoró roge (l’espècia máger de la planeta), de oalabís, de wombats e de dingos. Tanben es una region de reptils amb de crocodils marins (Crocodylus porosus), lo mai grand reptil del Mond, que demòra pas luènh del crocodil d’aiga dolça. Tanben i trobarem de sèrps verenosas, coma la sèrp de Taiwan.
Per çò que tòca als aucèls, i a de cacatoàs, d’emòs, e lo celèbre jabiró australian (un tipe de cigonha). Benlèu per aiçò plusors pargues naturals son estats considerats coma Patrimòni de l’Umanitat per l’UNÈSCO. Qualques unes d’aquestes pargues son lo Pargue Nacional de Kakadu, amb de forèstes de papièr (Melaleuca), de nenufars gigants e de selvas monsonicas plan largas. A Kakadu tanben i a de guits salvatges (Magpie Goose) o la jacana australiana.
Lo Pargue Nacional d’Uluru-Kata Tjuta, per contra, es al Centre roge e protegís de formacions coma Uluru o Kata Tjuta. Lo païsatge geologic aicí susprenent. Lo desèrt es plen d’Spinifex, un casse desertic (Allocasuarina decaisneana), que pòt subreviure gaireben sens aiga. Se parlam d’animals, lo molòc (Thorny Devil), un petit dragon cobèrt d’espinas i subreviu plan, pr’amor qu’absorbís l’umiditat a travèrs de la pèl. Tanben i a de oalabís de las ròcas.
Fin finala, cal mençonar lo Pargue Nacional de Nitmiluk, un pargue amb de parets verticalas de ròca de fins a 100 mètres de nautor. La flòra es compausada de falguièras e d’eucaliptus que forman un païsatge meravilhós plen de crocodils d’aiga dolça, de vops volantas (una ratapenada giganta e frugivòra) e de parroquetas de desparièras espècias.
L’Austràlia del Nòrd doncas es l’esséncia mai blosa d’aqueste continent. Lo païsatge encara es fòrça salvatge, car i trobam de crocodils gigants, de paluns e de forèst, e mai de puèges coma Uluru, sagrats pels aborigèns. E tot aquò pr’amor que la siá populacion encara aima la fauna e la flòra e vòl pas la siá destruccion. Lo vesitar tanben vòl dire, encara, intrar dins una region que sembla d’aver perdut lo temps, mas qu’encara es la senhora de la natura.
Un article de Christian Andreu
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Imatge principala: NOSHA/CC
