A la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, Alemanha e la vila de Berlin foguèron ocupadas e divididas entre los ganhants occidentals d’aquela guèrra. Quatre ans après, la Republica Federala Alemanda amb una democracia parlamentària e la Republica “Democratica” Alemanda amb un regim comunista, se constituiguèron e venguèron lo simbòl de la division europèa qu’aviá pronosticada lo primièr ministre britanic Winston Churchill: lo nomenat “ridèl de fèrre” que dividiguèt lo continent pendent quatre decènnis.
La meteissa vila de Berlin, demorèt tanben devesida: los quartièrs occidentals dins de la Republica Federala amb Bonn coma capitala, e los quartièrs orientals a la nomenada “Democratica” amb lo meteis Berlin coma capitala.
Pas gaire llibertats
Mas l’abséncia de libertats a l’Alemanha Orientala e l’evidenta mendra capacitat economica provoquèron un exili constant d’abitants de tot lo territòri (e tanben de Polonha e de l’anciana Checoslovaquia) que fugián cap al Berlin Occidental, e qualqu’unes cap a l’Alemanha Occidentala. Qualques calculs parlan de tres milions de personas entre los ans 1949 e 1961.
Per evitar aquela pèrda demografica constanta, las autoritats comunistas decidiguèron lo bastiment d’un mur que desseparariá los quartièrs d’ambedós Berlins. Lo motiu defendut pel govèrn èra evitar que los abitants de l’Alemanha comunista se poguèsson “intoxicar” de las idèas que provenián del Berlin capitalista. Lo govèrn comunista nomenèt l’estructura amb lo nòm de “mur anti-fascista”, del temps qu’al Berlin occidental foguèt nomenat lo “mur de la vergonha”.
Pendent la nuèch del 12 al 13 d’agost de 1961 lo mur foguèt una realitat, e totas las intradas que connectavan los dos Berlins foguèron barradas o susvelhadas amb enòrmas mesuras de seguretat. Lo sieu perimètre èra de 155 quilomètres e mesurava 3,6 mètres d’auçada e foguèt bastit amb de beton.
La reaccion dels estats aliats foguèt d’estonament, d’indignacion mas tanben lo mur foguèt testimòni de qualques scènas de tension entre soldats dels dos costats. Lo president dels Estats Units, John Fitzgerald Kennedy, en una visita a Alemanha, prononcièt la famosa senténcia “Ich bin berliner”, que remembrava que totes èran victimas d’aquel absurd assag de desseparar los abitants de la vila.
Malgrat la siuena existéncia, qualques alemands orientals ensagèron de fugir en traversant lo mur. Gaireben doas centas personas moriguèron en recebre l’impacte de las fusilhadas dels soldats qu’ensajavan d’evitar aquelas fugidas; l’exèmple mai famós foguèt l’assag del jove Peter Fechter. Las imatges de la siuena mòrt apareguèron als jornals de tot lo mond.
Fin finala, l’enfondrament del mond comunista europèu provoquèt tanben la casuda del mur l’an 1989. La nuèch del 9 de novembre d’aquel an, una granda multitud s’aprochèt al mur. Las autoritats avián avertit que degun seriá pas detengut s’assajava de traversar la frontièra.
Un an après, Alemanha atenhiá nòvament la siuena unificacion. Vertadièrament la Republica Federala “absorbiguèt” l’orientala. Lo mur foguèt demolit, mas qualques fragments se pòdon encara visitar coma motiu toristic e istoric. Un mur que devesiguèt una vila, Berlin, una Nacion, Alemanha, e un continent, Euròpa, e que limitèt la libertat de las personas.
Un article de Francesc Sangar*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.
