LA FIN DELS LIBRES ?
Foguèt descobèrt un dels secrets mai ben gardats de Sillicon Valley. Es lo Projècte Panamà (Project Panama), una operacion encobèrta d’Anthropic, creador del lengatge Claude. La siá descoberta provoquèt un terratrèm de l’industria tecnologia, cultural e tanebnd els dreches de la propietat intellectuala.
Lo Projècte Panamà es pas un algorisme nòu ne un superordenator de darrièra generacion. Consistís en una operacion física massissa; crompar, numerizar e destruiré milions de libres físics de segonda man per ne’n extraire lo tèxt e entraïnar las rets neuronalas d’Anthropic.
Lo Projèct Panamà es una operacion logística colossala, revelada mercès a la desclassificacion de documents de divèrses judicis als Estats Units. Es un projecte que dubriguèt la discussion ètica sus lo ròtle de las grandas entrepresas teccnologicas e lo mercat numèric. Segon plusors analistes representa “lo brutlament numèric” del sègle XXI, ont lo saber estampat es fisicament liquidat per èsser transformat a còde informàtic ara propietat d’una granda entrepresa.
Lo libre, un problèma màger
Pendent lo començament de l’IA las entrepresas chuqèron tot lo contingut possible que i a en Internet; premsa e fòrums, rets socialas e enciclopèdies. Pasmes, la resulta son tèxtes sovent redundants, plens de fautas d’ortografia e d’interpretacions arbitràrias. E i a de mai enb mai tèxtes contaminats per continguts d’autras IA. E aquò entraïna una degradacion de tot lo model actual e que pòt arribar a s’esfondrar.
Fins ara las donades de qualitat (o pas) èran en de libres, lo melhor depaus del pensament uman. Se las grands ostals d’edicion blocant l’accès numèric a aqueles libres pr’amor dels dreches d’autor, Anthropic trapèt una interpretacion agressiva de las leis de propietat intellectuala.
L’estrategia èra aquesta; se crompas un objecte físic ne pots far tot çò que volgas, tanben lo destruire. La numerizacion industriala èra pas estada prevista a nivèl internacional. Lo Projècte Panamà es gaireben un projecte militar: caliá “numerizar de manièra destructiva totes los libres del mond”. E o far en secret.
Per ansin, l’entrepresa financièt de societats fausas e paguèt milions de dòlars per crompar libre vièlhs d etota la planata, mai que mai libres descatalogats o de segonda man. L’adquisicion dels libres foguèt automatitzada e cada jorn èran crompats milièrs de libres a travèrs de plataformes coma AbeBooks o lo mercat de libraris independents.
Puèi lo libre era premanit per èsser copiat lèu lèu. Las paginas èran escanejades e las imatges èran transformadas en imatges de nauta resolucion. Mas lo papièr èra apuèi d’Estruch o reciclat per evitar cap traçabilitat.
Lèu lo mercat real comencèt a sentir los efièches collaterals d’aquela gigantassa demanda de libres. Los libraris de vièlh americans mas atanben europeus comencèron a recébre de comandes inabitualas e centenars de libres èran crompats en un sol jorn. Lèu la situacion venguèt una cahavièlha.
Las librariás pichonas venguèron incapablas de poder vendre totes aqueles libres e, a mai, amb un pretz plan redusit. Lo pretz montèt e arrestèt milièrs de legeires reals de poder legir aquels libres, ara crompats per Anthropic.
Destrusir sistematicament los libres envièt un senhal d’alarma a totas las plataformas de debat juridic e etic. I aviá pas pus cap benefici comun se los libres demoravan en mans privadas. Èra arribat lo futur del libre Fahrenheit 45i de Ray Bradury (1953) on totes los libres e la cultura de l’umanitat demaravan enebits ?
Se Anthropic èra estada totjorn presentada coma una entrepresa ètica e de seguretat fondada per d’ancians emplegats d’OpenAI . Mas Anthropic comencèt a utilitzar a utilitzar practicas d’engenhariá juridica e destruccion fisica dels libres per contrarotlar los dreches d’autor per totes los mejans.
Privatisar los libres doncas es arrestar l’accés dels umans a aquela coneissença. Lo Projècte Panamà o canviarà tot. Area los tribunals devon causir se destruiré un libre crompat es licit o pas. Mentre los libres qu’an sobreviscut decadas en de botiges privades son sacrificats per noirir Anthropic. Mas l’umanitat benlèu i poirà pas pus jamai accedir. E aquò es grèu, plan grèu.
La Redaccion
Imatge principala: Sapiéncia/ChatGPT
