Ne hè pas guaire, los cercaires començèron a se demandar se contunhar de plantar arbos ei utile entà la planeta. Pr’amor que las temperaturas globaus contunhan de créisher, e donc que semblaré que plantar navèths arbos n’ei pas dejà guaire utile; enqüèra que tots los arbos perduts despuish lo sègle XIXn foguèssen un còp de mei plantats, aquò ne poiré pas arrestar de temperaturas mei hautas.
Dinc adara se creseva que plantar navèths arbos que poiré arrestar la creishença de las temperaturas e que la planeta poiré vàder drin mei hreda. Mes adara la comunautat scientifica internacionau digó que ne plantar ajude pas guaire, pr’amor que, se aquò ne va pas acompanhat dab ua reduccion d’emissions industriaus, lo resultat n’ei pas guaire bon.
Un modèle navèth entà la planeta
Atau, ua equipa de cercaires de l’Universitat de Califòrnia Riverside qu’a publicat un estudi navèth on se prepausa un modèle navèth entà poder lutar mélher contra lo cambiament climatic actuau. L’estudi qu’estó publicat au numeric Comunications Earth & Environment. Segon aqueth estudi, plantar mei d’arbos entà har créisher los bòscs solament entrainaré ua reduccion de la temperatura globau de, haut o baish, un 0,34 ºC e pro. E qu’ei solament ua quatau part de la creishença actuau de las temperaturas mondiaus.
L’estudi qu’ei basat en l’analisi d’ua estenuda dab arbos de dinc a 12 milions de km², qu’ei mei que lo territòri deus Estats Units. Uei se pensa que plantar un còp de mei tots los arbos de la planeta que poiré entrainar plantar un aute còp dinc a 1 trillion d’arbos. Los scientifics que creden dejà qu’uei serén perduts dinc a la mieitat deus arbos de la planeta (3 trillions).
“Un còp de mei plantar arbos n’ei pas autant utile, çò digó Bob Allen, d’aquera universitat. Qu’ei ua estrategia importanta, mes que cau que sia restacada dab la reduccion d’emissions actuaus ». Vertat ei que los arbos shucan CO₂ mes tanben an un ròtle esencial en la composicion quimia de l’atmosfèra e ajudan a provocar mendres temperaturas.
Los arbos, que liuran composts coneguts dab lo nom de composts volatiles organics biogenics. Qu’interageishen dab autes gas entà formar particulas que miralhan la lutz solara e que provòcan mei de nublas e los dus fenomèns qu’entrainan mendres temperaturas en l’atmosfèra. Mes uei i a hèra modèles scientifics qu’includeishen aquò. « Se inclusem aqueths efèits quimics, la reduccion de la temperatura vad insignificanta, çò digón los cercaires ».
Atau, tornar a plantar arbos a un efèit pas segur segon la region. Las forèsts tropicaus, dab mei d’arbos, produïson de temperaturas mendres. Aquel tipe d’arbos que son mei eficaçes pontuaument a l’ora de shucar CO₂ e produïre de composts volatiles organics biogenics. E tanpòc produïson manca d’escuretat au sòu, que pòt tanben provocar de temperaturas màgers segon la latitud.
Mes tanben i a d’autes factors, coma la pols que i a en l’aire. Ua reduccion de dinc a solament un 2,5% d’aquesta dens l’atmosfèra de l’emisfèri nòrd que poiré provocar melhoras situacions environamentaus. E aquò que necessita èster acompanhat de plantar mei d’arbos. Se que non l’aire vad mei maishant.
Aqueths efèits, segon los cercaires, que demòstran que plantar arbos non necessite pas estar massiu entà provocar de bons efèits dens l’atmosfèra. « Esfòrç mei petits pòden aver efèits tanben bons, dit Anthony Thomas, deu department de sciéncia de la planeta d’aquera universitat. Ne cau pas plantar arbos pertot entà aver los efèits cercats ».
Lo modèle actuau confirma que plantar mei d’arbos ei la sola causa que cau har entà reduïre la temperatura globau. Mes cau balhar neuritud tanben a 8 bilions de personas au monde. Çò de melhor, çò digón los cercaires, que seré plantar mei d’arbos a las regions tropicaus, maugrat qu’ei ua estenuda, uei, on la desforestacion ei màger e màger. Un exèmple seré çò qu’a hèit Oganda dinc adara, en tot balhar l’argent deu torisme a las comunautats locaus, qu’atau protegeishen mélher lo bòsc.
La conclusion de l’estudi, totun, enqüèra ei positiva. Plantar mei d’arbos ei part de la solucion au problèma actuau environamentau mes que cau saber on los plantar se volem aver bons resultats. Se ei ben hèit qu’ajudarà a aver mendres temperaturas. Mes pas pertot.
Aquesta cronica suu Ràdio País : https://soundcloud.com/radio-pais/natura-plantar-darbos-pas-guaire-utile?in=radio-pais/sets/natura
Fotografia principau: Christian Arnold Mosha/CC
