Se ja avèm parlat deus màgers carnivòrs deu monde, dilhèu cau parlar tanben deus mei petits. Los carnivòrs mei petits de la planeta son las mostèlas, los arminis, las mofetas, los teissons, los visons, los lòiras e familha auta, qu’amassa son coneishuts dab lo nom de mustelides.
La majoritat d’aqueras espècias son petitas mes autan plan longas, dab patas cuèrtas e ua bona vision e dents puntudas. Que son mamifèrs petits, quiò, mes que tanben son qualcunes deus mei braves e agressius mamifèrs de totes.
Los mustelides que son animaus plan timides que preferissen demorar en secret, amagats. La mangosta, la civeta e la geneta que son plan petitas. Las mangostas semblan arminis e las civetas, las genetas e enqüèra los linsang semblan gats e pòden estar trobadas en Euròpa, Africa e Asia.
Çò que hè deus mustelides ua familha unica d’animaus ei que cada espècia ataca un tipe de presa diferent. La mostèla caça soritz e arrats e campanhòus mes tanben ausèths, granòlhas e enqüèra petits conilhs. Que’us pòt secutar dab un còrse plan long e agile e atau pòt entrar dens lo lor esconeder sosterranh.
L’armini qu’ei drin màger e tanben caçan soritz e conilhs. La marta deu pin o gat-martin, qu’ei un deus principaus mustelides e pòt saltar plan enter las brancas deus arbos deu bòsc. Entà caçar esquiròus. D’un aute costat, tanben i a la zibelina siberiana, que pòt arribar aus 40 cm de longor e qu’a un pelatge ròge. Demora, totun, au sòu, e non aus arbos e manja lièbres, hruta sauvatge e granas.
Animaus estonants
Un deus màgers animaus d’aqueth grop qu’ei lo golut. Qu’ac podèm trobar a America deu nòrd e la tondra e pòt còrrer plan entà la nèu pr’amor deus lors pès plan largs. Manja hèra carronha e presas autan granas coma un orinhau. Pòt còrrer dinc a 40 km/h.
D’un aute costat, lo huret de pè negres american qu’ei un deus mamifèrs mei rares de la planeta. Des de la decada de 1980 ne viu pas mei a la natura e solament en captivitat. Los teissons, totun, son plan nocturnes e minjan insèctes e tanben petits mamifèrs, arraïtzes e hruta sauvatge. Que demoran en grop a Euròpa mes tanben a America deu nòrd.
Tanben i a mustelides aqüatics, coma la lòira, que nada plan. Lo lor pelatge qu’ei plan long e hòrt e qu’ei tostemps trempat dab ua capa d’òli produït peu medish animau. Dens lo pelatge i a tanben ua capa d’aire entà conservar la calor. La Loira Giganta d’America meridionau pòt arribar plan au mètre e mièg de longor. La mofeta, totun, demora solament a America. I a dinc a 13 espècias diferentas, negras e blancas. Que son celèbras pr’amor de la lor aulor, plan maishanta.
En Asia trobam la mangòsta. Que caça insèctes e petits mamifèrs. Tanben fruta sauvatge. Qualcunas espècias pòden atacar tanben sèrps plan perilhosas. Qu’ei la causa que siá pas jamei atacada peus umans. Solament la mangòsta raiada e lo suricat demoran en grop. Lo suricat susvelha cada dia lo territòri en tot ensajar de trobar predators… o presas.
Ua civeta, ua geneta e un linsang asiatic an mesuras semblantas a las d’un gat. Que son predators nocturnes e que ne podem trapar en Africa e Índia mes tanben en Asia deu sud-èst. Un hèit curiós ei que la civeta produseish ua substància moscada qu’ei la basa deus perfums umans actuaus. En totau donc, i a 67 espècias de mostèla, 33 espècias de marta, 13 espècias de mofeta, 31 espècias de mangòsta e 35 espècias de civeta. Tot un monde donc, qu’ei plen, tanben, de petits predators e que non cau pas oblidar.
La Redaccion
Fotografia principau: Derek Keats/CC
