LO PICARD, UNA LENGA QUE RESISTÍS LO TEMPS

Al nòrd d’Occitània, i a un dialècte del francés, o lenga d’oïl, que rebremba de tempses ancians. E que resistís malgrat los sègles. Es lo picard, una lenga regionala que fàcia lo temps modèrn e que demòstra la riquesa cultura e lingüistica d’una França qu’uèi a pas res a veire amb d’epòcas passadas.

Segon los cercaires, lo picard naissèt entre los sègles XIIn e XIVn en un territòri qu’uèi es format per lo departament francés dels Nauts de França mas tanben en Belgica. Es una lenga d’oïl, coma lo francés, lo normand o lo borgonhés, e que nasquèt del latin vulgar parlat per los abitants de l’empèri roman de l’airal. Pasmens, a fòrça substrat cèlta e tanben germanic pr’amor de l’arribada de las tribús francas.

Lo picard doncas, foguèt tanben utilizat per se diferenciar del francés de París, plan tipic en un moment que l’estat francés (los reis de França) avián pas pogut encara impausar lo sieu modèl lingüistic. Aquela imposicion se debanariá fòrça sègles après l’edat mejana e benlèu pr’açò lo picard demorèt tants sègles.

Lo picard, uèi lo jorn, es parlat encara a las vilas d’Amiens, Arras, Douai e Saint-Quentin de França mas tanben a la Valonia belga. Es usat en de botigas, mercats e fèstas popularas mas es pas gaire utilizat als mejans de comunicacion franceses de la region. Malgrat aquesta situacion, a una polida istòria medievala pr’amor que foguèt plan usat a nivèl escrich amb de cronicas, de cançons e de poèmas.

Per ansin, lo picard se desvolopèt plan entre los sègles XVn e XVIn, e benlèu aquets epòca pòt èsser considerada coma una edat d’aur del picard. Amb un vocabulari pròpri e de paraulas que lo francés usava pas pus, foguèt una bèla lenga literària amb de contes e cronicas e una granda abilitat a l’ora de descriure la vida rurala, las fèstas e tradicions del luòc.

L’edat d’aur del picard

Pendent l’epòca medievala, totun, lo picard tanben foguèt una lenga plan usada per transmetre com èran los trabalhs, las legendas o de racontes populars. Utilizada totjorn per resólvre de problèmas socials als vilatges (pr’amor qu’èra malaisit de comprene lo francés de la cort), tanben foguèt protagonista de contes o encara d’improvisacions poeticas pr’amor que tanben èra la lenga de la noblesa de l’airal.

Après l’epòca medievala, lo picard comencèt a patir la centralizacion francesa impausada des de París de mai en mai. Al sègle XVIIn aquò es evident a l’administracion, l’escòla e la justícia, ont foguèt impausat, pauc a pauc, lo francés, e se marginalizèt lo picard amassa amb d’autras lengas regionalas francesas.

Aquelas accions parisinas entraïnèron pel picard una pèrda d’estatus, almens als documents oficials, e puèi pel cambiament de lenga dels mainatges, que comencèron a daissar de la parlar dins l’escòla. Aquel declin foguèt mai prononciat al sègle XVIIIn e a la fin d’aquel periòde lo picard ja èra una lenga considerada minoritària per París.

Segon plusors expèrts aquò passèt pr’amor que París considerava lo picard coma una lenga de paisans e pas una lenga de poder e instruccion. Lo picard se salvèt alara pr’amor que los paisans, als vilatges mai pichons, contunhèron de lo parlar, malgrat la politica administrativa francesa. Pasmens, la siá situacion quand dintrèt al sègle XXn èra brica bona pr’amor que començava a èsser una lenga residuala. Un fach, que los sieus parlaires volguèron cambiar dempuèi la decada de 1970.

En aquela epòca i aguèt un movement de revendicacion de la lenga e cultura picardas que venguèt màger amb los ans. Foguèron creadas mantunas associacions de defensa de la lenga e se tornèt a publicar de libres en picard. Tanben foguèt usat tornarmai en de fèstas musicalas e de poesia, de contes e diccionaris en las escòlas dels vilatges pus pichons mas tanben per de joves que volián aprenen la lenga a las vilas màgers.

Uèi i a cèrts articles en de jornals locals e qualcunas revistas de la region. Tanben foguèron creat de sitis web e de podcasts a mai de qualcunes vidèos en lenga picarda. Uèi los joves picards considèran qu’utilizar lo  picard a la musica e los vidèoclips es un biais de demostrar que la siá identitat es picarda e o fan amb fiertat.

En 2025 las estadisticas afirman que i aurián qualcunes desenas de milièrs de parlaires de picard, malgrat que la majoritat an mai de 50 ans. E malgrat que encara i a fòrça cèntres qu’an coma tòca reviscolar la lenga, la transmission lingüistica es plan irregulara e doncas la situacion es malaisida. Mas lo futur pòt balhar cèrt espèr als parlaires de picard, justament per l’arrivada de las nòvas tecnologias telematicas, que permeton far arrivar lo picard pertot.

Uèi lo jorn lo picard es estat reconegut coma part del patrimòni lingüistic francés malgrat qu’a pas la categoria de lenga oficiala. Contunha, pasmens, d’èsser un simbòl de l’identitat e la resisténcia culturala del nòrd francés davant París. Pels picards la lor lenga es un « vecchièr » viu  que liga los vilatges medievals amb las vilas actualas e cada paraula es testimòni d’una istòria e vida collectiva desparièra.

En un mond actual mai e mai globalizat, lo picard pòt èsser al nòrd francés encara una votz del pòble que vòl demostrar çò que son estats mas encara son. Car se una lenga resistís sonque amb una persona de sègles serà jamai dublidada e seràn onorats los ancesssors dels picards actuals. E aquò es un autre biais de far escotar, après sègles, la memòria dels meteisses e la fiertat del país per faciar un futur que poiriá èsser escur per fòrça lengas que son pas majoritàrias uèi lo jorn.

La Redaccion

Fotografia principala: pingnews.com/CC