Senegal es un territòri qu’unís lo desèrt saharian e los bòsques tropicals del sud d’aquel desèrt. Lo país a una superfícia d’aperaquí 196 722 quilòmetres cairats, e al nòrd trobam Mauritània, que fa frontièra amb lo flume Senegal. A l’èst i a Mali, e al sud Guinèa e Guinèa Bissau.
Tanben i a un autre país, dins Senegal, pr’amor que Gàmbia es un pichon país long qu’intra dins Senegal long del flume Gàmbia e separa la region de Casamança de la rèsta del país. La còsta occidentala de Senegal fa mai de 500 quilomètres de long amb l’ocean Atlantic.
Al nòrd, i a la peninsula del Cap Verd, amb Dakar coma capitala. Mai al sud, la plaja es mai toristica amb d’acàcias, de paluns e d’illas fluvialas creadas pels flumes Salom e Casamança. Senegal es un país, mai que mai, plan. I a pas gaire de montanhas nautas. L’altitud mejana es sonque de 100 mètres subre lo nivèl de la mar.
Sonque i a qualques dunas fossilas al nòrd-èst que remembran que lo Sahara es pròche. Lo país, aicí, a una color roja, pr’amor de l’oxid de fèrre. Al sud-èst, près de la frontièra amb Guinèa, i a l’unica excepcion geografica amb un puèg pròche del vilatge de Nepen Diakha e situat dins lo massís de Futa Djalon qu’arriba fins als 648 mètres d‘altitud.
Un país amb fòrça flumes
D’oèst en èst i a los quatre flumes que balhan de vida al país : Senegal al nòrd, Gàmbia al sud-èst, Salom, pròche de la mar, e Casamança, mai al sud. Lo clima es tropical e per aiçò i a doas sasons: la sason seca, amb de vents secs saharians e de posca, e de pluèja pendent la sason umida.
Al nòrd doncas e près del flume Senegal, lo clima es semisec amb de temperaturas a l’interior pro nautas (40ºC) abans la pluèja. Lo centre de Senegal recep mai de pluèja (400-900 mm). Dakar es una vila amb de vents suaus marins que balhan una mejana de temperatura annadièra de fins a 27ºC.
Al sud, e a l’entorn de Casamança, se pòt trobar la region mai umida, amb mai de 1500 mm annadièrs. La temperatura, pasmens, pòt aténher los 32ºC. L’umiditat aicí es tras que nauta. Segon aquò, la flòra tanben es desparièra en foncion de la latitud del país. Al nòrd, i a la selva dobèrta de savana seca amb de nombrosas plantas adaptadas a la manca d’aiga. Tanben i a fòrça acàcias.
Mai al centre del país podèm ja trobar de baobabs africans (Adansonia digitata), simbòl nacional de Senegal. Divèrsas espècias d’acajó de Senegal (Khaya senegalensis) e encara lo palmièr de cana (Borassus aethiopum) los acompanhan. Al sud, en Casamança, la flòra es mai tropicala pr’amor que i mai d’aiga. Los arbres son plan mai nauts. Dins los flumes Salom e Casamança i a de paluns amb de mangròvas rojas e blancas.
Pasmens, malgrat que la fauna tanben siá rica e divèrsa, las grandas espècias de mamifèrs son demoradas dins de resèrvas pr’amor de la nauta pression umana. Lo màger pargue es lo pargue nacional de Niokolo-Koba, al patrimòni de l’umanitat segon l’UNÈSCO. Aicí i a las darrièras populacions de leons, leopards, chimpanzés occidentals, elefants de savana, ipopotams, e lo rar antilòp d’Eland de Derby, la màger espècia de la planeta.
Al Pargue nacional dels aucèls de Djoudj, per contra, al dèlta de Senegal, i a de milions d’aucèls europèus e asiatics migratòris. Es lo tresen centre d’amassada d’aucèls del Mond. De soslinhar la preséncia de milièrs de pelicans blancs, qu’i vivon al costat de becaruts ròses e de guits.
La fauna del dèlta de Salom e de Casamança es pus marina amb de peissum de tota sòrta e de crustacèus. Tanben i a la serena africana. S’i tròba lo dalfin occidental african e plusors espècias de tartugas marinas qu’utilizan las plajas de Senegal per se reproduire.
La densitat umana es fòrça mai nauta sus la còsta atlantica e plan mai bassa a l’interior. Dakar es lo còr de la nacion amb gaireben lo 25% de tota la populacion del país. Es un vertadièr centre regional economic e maritim. Dins la region centrala i a Toba, vila sagrada per l’islam e qu’a una de las màgers mosquetas d’Africa.
Saint-Louis, en wolòf Ndar, es l’anciana capitala coloniala. Mbor es un grand centre de pesca. Kaolack es un bèl pòrt fluvial e Ziguinchor es lo centre de l’economia e l’agricultura del sud de Senegal. Es doncas un país creat pels europèus amb divèrsas regions e climas e qu’encara ten fòrça fauna e flòra protegidas. E un futur environamental que poiriá èsser bon se la politica administrativa demòra coma fins a l’ora d’ara.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Imatge principala: 300td.org/CC
