L’usatge de la tecnologia coneguda amb lo nòm de LiDAR en Amazònas confirmèt que i a milièrs de replanats artificials amagats a la sèlva. Amb aquesta nova informacion, los cercaires pòdon ara afirmar que i aguèt força populacion en de tempses passats a la sèlva abans de l’arribada dels europèus. Un estudi nòu foguèt publicat en numèric Nature qu’es estat considerat revolucionàri.
Amb aquesta descobèrta naisson nòvas qüestions. Qui èran e com èran aquelas populacions ? Com podián viure ailà e subreviure ? Pr’amor que fins ara aqueles replanats artificials demoravan amagats jos los arbres tropicals. E ara ne foguèron trobats milièrs en nòrd-oèst d’aquela forèst.
A mai dels replanats tanben foguèron trobats milièrs de geoglifs, dessenhs creats sus lo sòl amb de pèira o terra. L’estudi de Nature parla de mai de 20.000 geoglifs precolonials en sud-oèst amazonian. Lo terme fa referència a las celèbras linhas de Nazca malgrat que son desparièrs.
Pr’amor que las estructuras trobadas son de 9×15 mètres e 5 mètres de prigondor. La siá superfícia es d’entre 0,35 e 14 ectaras, e la màger de totes arriba a 50 ectaras. Mas las mai de 20.000 estructuras son sonque una mejana realizada amb d’estadistica. E aquò balha una valor unica a la lista.
Una tecnologia plan nòva
Lo LiDAR lença de rais lasèr des d’un avion e mesura quan temps demòra en tornar. Lo lasèr crosa las fuèlhas dels arbres e arriba al sòl per balhar una imatge del meteis. Es coma una lutz que confirma lo releu mas sens la vegetacion. E los cercaires pòdon veire tot çò qu’uèi encara es invisible.
Amb la tecnologia LiDAR se pòdon restacar superficías e trobar çò qu’es amagat jos los arbres dempuèi l’aire. L’estudi de l’airal passèt tre junh e juliol de 2024 als estats d’Acre e Amazònas de Brasil. Mai de 4.497 km2 foguèron analisats, amb mai de 4.430 km de vòl. Los airals èran desesperats per 1 km d’amplor cada 10 quilomètres. La resolucion es de fins a 50 cm. La resulta foguèt trobar 20.000 nòvas estructuras indigènas.
Los scientifics decobriguèron lèu 220 nòvas estructuras en sonque lo 10% del territòri estudiat. Puèi realizèron una mejana per tota la sèlva amazoniana. E força d’aquelas estructuras son restacadas dirèctament amb lo periòde conegut coma Aquiria (100-300 dC). L’estudi tanben dessepara las estructuras realizadas aprés l’an 1.000 dC.
Segon aqueste estudi, pas tot Amazònas aguèt la meteissa populacion mas cèrtas region del sud-oèst òc que foguèron densament abitadas. Tanben demorariá confirmada l’existéncia d’una vila granda coma Roma, çò qu’es revolucionàri se parlam de civilizacions americanas d’abans de l’arribada europèa.
Los arqueològs tanben parlan ara d’una populacion d’entre 1,25 e 3 milions d’abitants. Se lo 60% d’aquelas estructuras demorèron abitadas ne poiriá aver un nombre minimal de 10.000. Caduna poiriá aver 300 abitants.
Tot aqueste airal es sonque un 3% del nomenat Grand Amazònas. E doncas cèrts cercaires avisan qu’es pas segur. Mas l’estudi ditz pas que tot Amazònas aguèt la meteissa nauta densitat d’abitants, sonque lo sud-oèst.
D’un autre costat, las estructuras descobèrtas permèton pas poder afirmar que i aguèsse cap estat centralizat. Benlèu i aguèt sonque solidaritat tre comunautats amb de dirigents locals e pas cap reialme o empèri. Çò que demòstran es que lo gras de mobilizacion e trebalh del territori òc que foguèt plan important.
Lo paisatge amazonian doncas demòra ara plan cambiat per l’èsser uman, que cambièt lo sòl, la vegetacion, la circulacion d’umans e benlèu tanben l’idrologia pendent sègles. I aguèt pas jamai cap sèlva vièrge nimai cap civilizacion perduda.
Pr’amor que la realitat, sovent, es plan mai complèxa, amb de societats que trabalhan amassa per cambiar l’environament e tanben l’istòria americana abans de l’arribada dels europèus. Foguèron comunautats desconegudas e unicas que s’organizèron de biais desparièr. E qu’encara comprenem pas. E o comprene es tanben o acceptar e guardar lo passat amb tota una nòva vision mai neutrala e mens, plan mens, consolidada.
La Redaccion
Imatge principala: Sapiéncia/ChatGPT
