Charanta es un daus fluvis dau nòrd occitan mai importants aus niveus geografic e ecologic. A 381 km de long e jonh un territòri de transicion entre lo planeu occitan e los darriers nauts releus dau Massís Centrau. Segon l’escrivan de lenga francesa Fénelon, nascut en Peiregòrd, es un daus fluvis mai beus de tot l’estat francés.
Se començam lo viatge fluviau, o podem far a 260 mètres au dessús dau niveu de la mar, fòrça près de Charennac, en Nauta Vinhana, en Lemosin. Lo sòu aicí es subretot granitic e metamorfic. Lo caracter montanhós dau luòc es, pasmens, plan suau, emb fòrça prats e bòscs. Leu, lo fluvi dintra dins la granda conca de l’Aquitània septentrionala.
Aicí, lo païsatge chàmbia plan leu e d’un biais radicau. Las formacions majoritàrias son aura calcàrias, de l’epòca daus dinosaures. Lo releu foguet modelat pendent de milions d’annadas: de las grandas vaus, daus puegs suaus e una terra plan fertila. Tanben i a fòrça caunas que mòstran un ecosistema fòrça complexe.
Pas gaire de desnivelaments
Charanta a pas gaire de desnivelaments pendent son camin. Après s’èsser dirigida vers lo nòrd, vira aura vers lo sud e lo sud-oest. Cercha ja una eissida vers l’ocean Atlantic. L’aiga dau fluvi depend fòrça de las pluejas de la darriera e de l’ivern.
Malgrat que i aia pas fòrça chambiaments de niveu, i a tanben d’inondacions periodicas. Las palunas sasonieras absorbisson aquela aiga e regulan tot lo territòri. Un pauc mai luenh, Charanta recep l’aiga d’autres afluents, coma Tardoira, Tovra e Vautona. Justament, Tovra es un riu plan cort emb fòrça aiga sosterranha que balha una granda quantitat d’aiga a Charanta avans Engoleime.
Engoleime es una vila importanta, emb fòrça istòria. Es situada en naut dau fluvi e l’utilizet coma defensa naturala. Mai luenh se tròban las vilas de Conhac e Jarnac, celebras per lors aigas de vita de vin.
Aquestas vilas son tanben plan coneigudas per lo comerci emb de las gabarras, que menavan las liquors per lo fluvi fins aus pòrts oceanics. Santas, vila santongesa, es d’origina romana e garda enquera de las restas estonantas d’aquela epòca. Près dau delta se tròba la vila de Ròchafòrt, desvolopada per lo Rei Solelh au segle XVII coma plaça fòrta oceanica. Lo païsatge, aicí, es remirable.
La biodiversitat de Charanta es tanben fòrça richa. Reflectís un territòri de transicion entre lo mitan continentau e lo marin. La flòra es estrechament ligada a las inondacions sasonieras. Plan près dau fluvi, i a de mai en mai d’aunes, de fraisses de fuelhas estrechas e de sauses. Mai en naut, se tròban daus bòscs de casses. Sa valor es estonanta per çò que lo luòc es riche en plantas endemicas o menaçadas, coma la beladòna de prat o diversas orquideas dau genre Orchis.
Los liris jaunes ocupan tanben de las formacions vegetalas emb fòrça joncs. Diversas espècias de peissons migrators anfialins passan la meitat de lor vita dins lo fluvi e l’autra dins la mar. I a tanben d’anguilas europeas, uei fòrça menaçadas, a costat de lampresas, de saumons e d’esturjons, venguts fòrça rars.
Quand l’aiga es plan oxigenada, i trobarem de las troitas e de las loiras, mas tanben daus visons europeus. E daus milierats d’auseus, coma lo bernat blanc, lo blavet o l’agla peschaira, que se noirisson au ras dau fluvi, a costat de centenats d’anatids que demòran sus las ribas mentre qu’esperan lor migracion annadiera.
Pr’amor que Charanta es mai qu’un simple fluvi. Es un exemple de la faiçon que la geografia crea lo païsatge naturau emb lo desvolopament culturau e economic. Es tanben un exemple de l’equilibri possible entre lo fluvi, la pescha, la viticultura, l’indústria e los vilatges, sens oblidar una politica de conservacion que permet de preservar de las valors ecologicas essencialas, una partida importanta dau patrimòni occitan.
Charanta es un daus fluvis dau nòrd occitan mai importants aus niveus geografic e ecologic. A 381 km de long e jonh un territòri de transicion entre lo planeu occitan e los darriers nauts releus dau Massís Centrau. Segon l’escrivan de lenga francesa Fénelon, nascut en Peiregòrd, es un daus fluvis mai beus de tot l’estat francés.
Se començam lo viatge fluviau, o podem far a 260 mètres au dessús dau niveu de la mar, fòrça près de Charennac, en Nauta Vinhana, en Lemosin. Lo sòu aicí es subretot granitic e metamorfic. Lo caracter montanhós dau luòc es, pasmens, plan suau, emb fòrça prats e bòscs. Leu, lo fluvi dintra dins la granda conca de l’Aquitània septentrionala.
Aicí, lo païsatge chàmbia plan leu e d’un biais radicau. Las formacions majoritàrias son aura calcàrias, de l’epòca daus dinosaures. Lo releu foguet modelat pendent de milions d’annadas: de las grandas vaus, daus puegs suaus e una terra plan fertila. Tanben i a fòrça caunas que mòstran un ecosistema fòrça complexe.
Pas gaire de desnivelaments
Charanta a pas gaire de desnivelaments pendent son camin. Après s’èsser dirigida vers lo nòrd, vira aura vers lo sud e lo sud-oest. Cercha ja una eissida vers l’ocean Atlantic. L’aiga dau fluvi depend fòrça de las pluejas de la darriera e de l’ivern.
Malgrat que i aia pas fòrça chambiaments de niveu, i a tanben d’inondacions periodicas. Las palunas sasonieras absorbisson aquela aiga e regulan tot lo territòri. Un pauc mai luenh, Charanta recep l’aiga d’autres afluents, coma Tardoira, Tovra e Vautona. Justament, Tovra es un riu plan cort emb fòrça aiga sosterranha que balha una granda quantitat d’aiga a Charanta avans Engoleime.
Engoleime es una vila importanta, emb fòrça istòria. Es situada en naut dau fluvi e l’utilizet coma defensa naturala. Mai luenh se tròban las vilas de Conhac e Jarnac, celebras per lors aigas de vita de vin.
Aquestas vilas son tanben plan coneigudas per lo comerci emb de las gabarras, que menavan las liquors per lo fluvi fins aus pòrts oceanics. Santas, vila santongesa, es d’origina romana e garda enquera de las restas estonantas d’aquela epòca. Près dau delta se tròba la vila de Ròchafòrt, desvolopada per lo Rei Solelh au segle XVII coma plaça fòrta oceanica. Lo païsatge, aicí, es remirable.
La biodiversitat de Charanta es tanben fòrça richa. Reflectís un territòri de transicion entre lo mitan continentau e lo marin. La flòra es estrechament ligada a las inondacions sasonieras. Plan près dau fluvi, i a de mai en mai d’aunes, de fraisses de fuelhas estrechas e de sauses. Mai en naut, se tròban daus bòscs de casses. Sa valor es estonanta per çò que lo luòc es riche en plantas endemicas o menaçadas, coma la beladòna de prat o diversas orquideas dau genre Orchis.
Los liris jaunes ocupan tanben de las formacions vegetalas emb fòrça joncs. Diversas espècias de peissons migrators anfialins passan la meitat de lor vita dins lo fluvi e l’autra dins la mar. I a tanben d’anguilas europeas, uei fòrça menaçadas, a costat de lampresas, de saumons e d’esturjons, venguts fòrça rars.
Quand l’aiga es plan oxigenada, i trobarem de las troitas e de las loiras, mas tanben daus visons europeus. E daus milierats d’auseus, coma lo bernat blanc, lo blavet o l’agla peschaira, que se noirisson au ras dau fluvi, a costat de centenats d’anatids que demòran sus las ribas mentre qu’esperan lor migracion annadiera.
Pr’amor que Charanta es mai qu’un simple fluvi. Es un exemple de la faiçon que la geografia crea lo païsatge naturau emb lo desvolopament culturau e economic. Es tanben un exemple de l’equilibri possible entre lo fluvi, la pescha, la viticultura, l’indústria e los vilatges, sens oblidar una politica de conservacion que permet de preservar de las valors ecologicas essencialas, una partida importanta dau patrimòni occitan.
Un article de Christian Andreu*
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Imatge principau: Pierre Mairé_CC.jpg
