Una nòva descobèrta geologica ven de cambiar totalament la nòstra opinion sul procès natural de la formacion de las ròcas. E se pòt plan dire que lo fenomèn es estonant, perque los umans tanben i avèm participat.
Se la pausam la question de quant de temps es de besonh per que se forme una ròca, la majoritat de nosautres dirà que benlèu de milions d’annadas. Mas, ara, un recent estudi pòt demostrar que totes sèm marrits en aquò car las ròcas an pas besonh de tant de temps per se formar. D’efièch, l’estudi afirma que las ròcas se pòdon se formar en solament qualques desenats d’ans.
L’estudi foguèt publicat fa gaire dins lo numeric scientific Geology e la descobèrta se passèt sus las còstas de Cúmbria, dins lo nòrd-oèst d’Anglatèrra. Es ailà que los geològs an descobèrt una sèria de ròcas amb una formacion fòrça, fòrça corta per rapòrt a çò qu’avèm pensat fins ara.
Una formacion plan corta
Segon aqueste estudi, los geològs prepausan ara que las ròcas trobadas ailà se serián formadas en solament 35 ans. Es pas estonant? O es vertadièrament, pr’amor que fins a uèi lo jorn totes pensàvem, a respècte de çò qu’avèm après a l’escòla, que las ròcas esperavan de milions d’ans per se formar. Mas es pas aital. Alavetz, d’autres geològs se son demandats cossí aquò es possible.
Aquò es possible pr’amor que las ròcas formadas d’un biais tan rapid en Cúmbria se formèron per mejan de la nòstra ajuda. Dich d’una autra manièra, aquelas ròcas se formèron per mejan de nosautres umans. Mas pas dirèctament.
Lo procès de litificacion, lo procès geologic pel qual se produtz la constitucion de ròcas sedimentàrias, demòstra plan qu’aquelas ròcas se son formadas d’un biais tan rapid pr’amor de la nòstra participacion a aquel procès. Mas perqué?
Perque los cercaires tanben an trobat d’escobilhas umanas dins las ròcas. Son d’escobilhas residualas, qu’an per origina dirècta l’indústria siderurgica umana. Uèi, i a pas cap d’indústria siderurgica dins l’airal, mas als sègles XIX e XX si que n’i aguèt. E aquò vòl dire que podèm veire, a l’escala umana, la formacion de ròcas, un fach que jamai abans èra pas estat possible; començam d’aver una influéncia tan granda sul Mond que la planeta comença de cambiar geologicament per nòstra accion.
Segon los geològs, es una pròva de mai que sèm intrats dempuèi longtemps dins l’èra de l’Antropocèn, un periòde geologic conegut per, justament, las escobilhas umanas qu’an per origina d’activitats umanas e qu’an de consequéncias dirèctas sus la planeta.
Malgrat aquela descobèrta, la lei naturala de la formacion de ròcas sus la planeta, totun, contunha d’implicar de milions d’ans, coma totes o cresèm. Pòt aver de consequéncias, aquesta nòva descobèrta geologica ? Los cercaires ara o estúdian, mas la pensada generala se clinan vèrs una responsa afirmativa.
Car aquel tipe de ròcas poiriá èsser comun dins l’avenidor pertot sus la planeta, e aquò auriá un efièch màger sus totes los tipes d’ecosistèmas, mai que mai los ecosistèmas marins. Pasmens, los meteisses geològs dison qu’ara cal estudiar mai prigondament lo fenomèn e analisar aquelas ròcas, e se pòt pas afirmar a l’ora d’ara se las consequéncias seràn grèvas o pas.
Per aiçò, seràn realizats de nòus estudis que cercaràn de comprene cossí se debana la formacion d’aquelas ròcas, quin es lo temps minimal per que se formen, e se la lor formacion pòt entraïnar de consequéncias suls ecosistèmas mondials. Car benlèu la santat geologica del Mond es en perilh, e nosautres o sabiam pas.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Fotografia principala; Metaphoricalplatypus.com/CC
