L’an 2007 New7wonders Foundation convoquèt una votacion mondiala per escuélher las sèt meravilhas del mond modèrn. En aquela nòva seleccion podèm trobar una diversitat geografica mai granda pr’amor que las “ancianas” èran situadas a l’entorn de la region de la Mediterranèa Orientala.
Dins de las culturas amerindianas trobam l’ensems arqueologic de Chichén Itzá, una anciana vila de la civilizacion maia qu’es coneguda sustot per la Piramida de Kukulcan, coneguda coma lo “Castillo” (lo Castèl). Foguèt fondada entre los sègles VI e VII, mas visquèt la siuena maximala expansion coma centre politic, religiós e comercial pendent los sègles VI e VII.
L’autre ensems amerindian es Machu Picchu, la ciutadèla de l’Empèri Inca plaçada a la Cordilhièra dels Andes, e bastida al sègle XIV per l’emperaire Pachacuti. Amb la conquista castelhana foguèt abandonada e descobèrta per l’exploraror dels Estats Units Hiram Bingham.
Mai monuments americans
Dins del continent american podèm veire l’estatua del Crist Redemptor, a la montanha del Corcovado al Parc Nacional de Tijuca de Rio de Janeiro. E mai que l’idèa nasquèt l’an 1858 amb lo capelan catolic Pedro Maria Boss e la princessa Isabel de Portugal, lo sieu bastiment comencèt l’an 1921 (en tempses republicans), amb motiu del centenari de l’independéncia del Brasil e foguèt inaugurada dètz ans après. Es ongan un dels simbòls del cristianisme al continent american.
Cambiam de continent. A Asia podèm trobar la Granda Muralha Chinesa, bastida per protegir las frontièras del nòrd de l’empèri dels atacs de divèrses pòbles de Mongolia e Manchoria, pendent los sègles V aC e XVI. La Muralha a patit divèrsas destruccions en qualques travadas e força posterioras reconstruccions. La siuena longitud supèra los 21.000 quilomètres.
Tanben l’ensems arqueologic de Petra, amb las siuenas bastissas integradas dins la ròca e la siuena peculiara color ròsa. Son coneguts sustot lo Khazneh (lo Tresaur) e lo Deir (lo Monastèri). Petra foguèt la capitala de l’empèri nabatèu, mas foguèt abandonada pendent lo sègle VI pels cambiaments de las rotas comercialas de la region. Foguèt pas descobèrta fins l’an 1812 amb las expedicions de l’explorator soís Jean Louis Burckhardt. Petra es segurament lo principal atractiu toristic de Jordania e l’escrivan d’aquel article pòt assegurar que quina fotografia que siá pòt pas superar la beutat d’observar aquel ensems arquitectonic personalament.
E, fin finala, lo Taj Mahal, lo mausolèu bastit per l’emperaire musulman Shah Jahan de la dinastia mogòl entre los ans 1632 e 1654 a la vila indiana d’Agra. La bastissa es un aumenatge a la siuena defunta femna Mumtaz Mahal. L’utilizacion del marbre li autreja aquela color blanca caracteristica.
Al continent europèu trobam lo Colisèu de Roma, l’anfiteatre mai grand de l’ancian empèri, bastit pendent lo sègle I amb lo nom de Anfiteatre Flavian e un dels sieus simbòls mai representatius. Al començament foguèt un present de l’emperaire Vespasian al pòble roman e la siuena utilizacion èra per ofrir una granda varietat d’espectacles de l’epòca. Quina es la vòstra opinion sus aquela seleccion? Apondriatz qualque autra meravilha?
Un article de Francesc Sangar
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.
Imatge principala: Sapiéncia/ChatGPT
