Ara fa 165 ans elos cercaires començèron a discutir com classificar los prototaxites, d’organismes amb formas dsparièras mas totjorn amb una forma de columna, que foguèt majoritàri en la planeta ara fa mai de 400 milions d’annadas. Alara podián arribar plan als 9 mètres de nautada e contrarotlèron lo mond abans de l’arribada dels arbres. Ara, […]
Dordonha es un flume clau de l’oèst d’Occitània qu’ajuda a vertebrar los ecosistèmas, e qu’unís un patrimòni cultural unic e la remembrança etèrna de milièrs d’ans d’istòria. Uèi lo jorn, la siá val es reconeguda coma Resèrva de la Biosfèra per l’UNÈSCO. Dordonha nais dins lo Massís Central, mai que mai al Puèi de Sancí, e […]
Cercaires dera Universitat de Seol, en Corèa an hèt un estudi que demòstre qu’er Univèrs ja a entrat laguens ua fasa de desaceleracion. Er estudi hè dobtar sus era teoria que ditz qu’era energia escura provòque qu’es galàxies siguen mès lonh es ues des autes. Se aguesta naua teoria ven confirmada, poirie provocar un cambi […]
Aué es Pireneùs son un vertadèr tresaur paleontologic. Es espècies descorbides demòstren que Catalonha (e dilhèu lèu Aran tanben) a un patrimòni plan ric a nivèu paleontologic. Ua des espècies non hè guaire descorbides ei Pararhabdodon isonensis, que viuec hè apuprètz 70 milions d’annades e qu’aué ei clau entà compréner eth genre des adrosaures europèus. […]
Abans del grand Alexandre, existiguèt un autre assag de crear un grand empèri qu’aglutinèsse totas las nacions del Pròche Orient. Parlam del règne de l’emperaire Cir II (600 – 530 aC) tanben nomenat lo Grand, que creèt un empèri que governèt tota la region pendent dos cents ans, e que finiguèt justament amb la conquista […]
Uei cal parlar de com l’environament cambiè au long deus sègles en diferentas regions de la planeta, com adara l’Artic. Pr’amor que, solament hè 23 milions d’annadas (e n’ei pas arren a nivèu paleontologic) l’Artic n’èra pas un desèrt de glaç com uei, mes un vertadèr paradís de verdura que pas gaires umans actuaus reconeisherén. […]
Uèi fa 10 ans que foguèt creat lo Bòsc Vertical de Milan. E cal ara agachar dètz ans endarrièr e veire cossí aquela estructura a afectat d’autres edificis e tanben cossí es la vida dels sieus abitants: son mai aüroses o en melhora santat? En 2007, l’arquitècte italian Stefano Boeri poguèt observar cossí bastissián una vila […]
Quan pensam en dinosaures, soent pensam tanben en desèrts o sèuves e prats. Mès enes Pirenèus maugrat qu’aué son montanhes, non siguèren tostemp atau. Èren diferentes hè 66 milions d’annades, pr’amor que siguec un des darrèrs lòcs on i auèren dinosaures en Euròpa. E alavetz es Pirenèus èren ua amassada d’isles. Des dinosaures que i […]
Un pargue natural es un pargue creat per conservar un luòc historic, important o natural pr’amor de çò que i a dins. Es un airau natural o gaireben natural protegit per un govèrn. Malgrat que la majoritat de dels pargues nacionals governamentals an de caracteristicas desparièras, totes an coma símbol la proteccion de la vida […]