Quand en 2022 los cercaires trobèron una dent amb 66 milions d’ans d’edat cap scientific auriá afirmat que tanben i avián mosasaures als flumes e rius dels continents. Mas aquela dent aperteniá a una mosasaure gigant. La tròba passèt a Hell Creek, a Dakòta del nòrd en una zòna fluviala qu’alara èra connectada amb la […]
Un biais de descríuer ua huèlha ei díder qu’ei ua fabrica quimica de nauta precision e tanben autosufisenta. La sua mission ei simpla mès tanben un shinhau complèxa pr’amor que li cau capturar fotons de lutz e crear matèria. E tostemp i a una problèma fòrça delicat; auer un equilibri entre eth benefici (guanhar energia) […]
Tres còps Bordèu, la capitala aquitana, pendent la siuena istòria foguèt “de facto” la capitala de França pendent un brèu periòde de temps amb l’aculhida de las institucions de l’Estat; totjorn per conflictes amb Alemanha. Del 9 de decembre de 1870 al 10 de març de 1871 pendent la Guèrra entre França e Prússia. L’emperaire […]
En Brasil, quand comença la selva comença tanben una mar infinida de color verda que sonque càmbia de ser. Se sèm dins una forèst de l’interior del país, coma la de Mato Grosso, sèmen un territòri ont la natura es encara la que contraròtla lo ritme de vida e de mòrt dels sieus abitants. Mato […]
L’orangotan, lo gorilla, lo chimpanzé e lo bonobo que son las quate màgers espècias dens lo grop deus monards grans o primats. Que son tanben la familha mei dirècta de l’espècia umana. L’orangotan que demora en çò de mai pregond deu bòsc de Borneo e Sumatra, en Asia deu sud-èst. Maugrat las lors mesuras, que […]
Era publicacion en 1862 de Les Misérables de Victor Hugo siguec tota ua capitada literària. Lèu viec tanben un tractat politic e sociau mès en ficcion. Ua capitada literària qu’er Institut d’Estudis Aranesi (IEA) tanben volec inclúder en sòn catalòg de revirades dera literatura internacionau. E aué pòt èster trapar en papèr mès tanben online […]
Que l’Univèrs siá un luòc plen de violéncia extrèma es un fach que totes ja sabem. Un exemple clar es una estela massissa que patís l’esfondrament de son nuclèu e que finís en supernòva, çò es una explosion enòrma, un dels fenomèns mai brilhants e energetics del còsmos e que pòt eclipsar una galaxia entièra […]
Qui ditz qu’era poesia non agrade as naues generacions? Aué vos aufrim ua entrevista damb Aaron de Balmar (Sant Cugat del Vallès, 22 de deseme de 2001), un joen poèta que collabòre coma critic literari en Diari Més de Tarragona, que dirigís e presente eth programa El Cafè Literari de RTV El Vendrell, e que […]
Una de las lengas bantos mai parladas a la Republica Democratica de Còngo es lo lingala, qu’aperten a la familha de lengas nigerocongolesa. D’efièch es una lenga que venguèt lenga franca en gaireben tota Africa centrala. Pasmens, es parlada, mai que mai, en RDC e la Republica de Còngo e tanben podèm trobar-ne parlaires en […]