Christian Andreu

Malgrat que brica conegut en occident, l’aromanés, tanben conegut coma valac, es una lenga romanica d’Euròpa orientala, parlada encara uèi lo jorn per aperaquí 200.000 parlaires (cèrtas fònts parlan de mai de 500.000). Uèi la sieuna situacion es plan complèxa pr’amor que pas totes los cercaires son d’acòrd  a l’ora de classificar l’aromanés coma lenga […]

Una descobèrta inquietanta: de pichons tròces de plastic ofrisson als virus un refugi segur –e los plastics mai ancians semblan encara mai protectors. De tròces de plastic dins d’aiga pòdon constituir un recès segur pels virus, segon un nòu estudi scientific. Los virus sus de plastic demòran tanben mai de temps que los que i […]

La màger part de las gents coneishen los solides, los liquides e los gas, mes quaus son los autes quate estats de la matèria  ? Lo glaç, l’aiga e la vapor ne son tres fòrmas – o estats – diferents de l’aiga. Com autas substàncias, l’aiga que pòt préner diferentas fòrmas a mesura que lo […]

En la natura i a d’èssers vius que pòdon èsser considerats coma de zòmbis. De zòmbis ? Avèm legit plan ? E òc, pr’amor que i a cèrts parasits que crèan de zòmbis. Aital, i a de parasits en la natura que transforman lors victimas en de mariòtas sens cap volontat pròpria, e los parasits butan l’animal […]

E quiò. Segon que semblaré, la sciència, que confirmè adara que l’extincion deus dinosaures, haut o baish 66 milions d’annadas a, ne’s debanè pas pr’amor de la caduda d’un meteòr, mes de dus, pr’amor qu’ei estat descobèrt qu’un segond meteòr tombè près de la còsta occidentau africana pendent la medisha epòca. E com Chicxulub, qui […]

Se sabiá que las vops èran d’animals plan intelligents; que podián caçar tota sòrta de pichons e mejans mamifèrs dins los bòsques. Pasmens, ara es  confirmada una nòva estrategia de caça que permet afirmar que los rainals son de predators que tanben pescan. Lo fach es nòu per la sciéncia, e los cercaires qu’o an […]

Un nòu estudi confirma que los paires son estats mai vielhs que las maires dempuèi la naissença de nòstra espècia. Los cercaires analizèron donadas geneticas de fins a fa 250.000 ans. E trobèron que los òmes son estats mai vielhs que las femnas a l’ora d’aver filhs dempuèi fa milièrs e milièrs d’ans. Segon aquel […]

‘Na espiada mespresosa suus animaus qu’a tendença a chamjar L’espiada que portavam suus animaus a fòrça chamjat dempuèi quauquas annadas, veire quauques decennis, notadament suu fach de poder los considerar coma daus estres sensibles. Quò-lai a de consequença influençat lo drech en chamjar tanben la lei coma en Republica francesa en 2015 o dins l’Estat […]

Los ancians romans qu’èran mèstes de l’engenheria, bastint vastes hialats de rotas, d’aqüaductes, de pòrts e de bastiments massius, dont los vestigis an suberviscut pendent dus millenaris. Hèra d’aqueras estructuras que son estadas bastidas dab beton : lo celèbre Panteon de Roma, qui possedeish lo mei gran dòma de beton non armat deu monde e […]