FAUNA OCEANIANA (9): L’EMÓ

Christian Andreu
0
Quora parlam de l’emó (Dromaius novahollandiae) parlam tanben del màger ausèl australian e tanben de la sola espècia que demòra uèi lo jorn de l’escandit genre dels Dromaius. Demòra a la majoritat del territòri australian mas, mai que mai, a l’interior d’aquel continent. La color abituala dels emós es bruna. Pòdon arribar plan als 1,5 […]

LO PAÍS DEL MOND AMB MAI D’ILLAS

Christian Andreu
0
Quin es lo país amb mai d’illas al Mond ? Benlèu l’estat francés, qu’a un fum d’illas ? O benlèu qualque autre país europèu ? Sèm segurs qu’es pas qualque estat asiatic o oceanian pr’amor qu’ailà i a sovent d’illas e d’illas ? L’estat francés a sonque un pauc mai de 1000 illas mas es pas sus la lista […]

LAS CIUTADÈLAS DE L’AUDE, PATRIMÒNI DE L’UMANITAT (I)

Christian Andreu
0
La Ciutat Vièlha de Carcassona es Patrimòni de l’UNESCO dempuèi l’an 1997, mas benlèu aquel grand monument istoric aurà lèu coma vesins d’autres amb lo meteis nòm. Sèt fortalesas medievalas de la meteissa epòca, las nomenadas “ciutadèlas de vertige”, pòdon èsser declaradas tanben Patrimòni de l’Umanitat l’an 2026. Son Las Tors, Aguilar, Montsegur, Pèirapertusa, Puèglaurens, […]

FAUNA OCEANIANA (8): LO DINGO

Christian Andreu
0
La classificacion del dingo (Canis lupus dingo) encara provòca uèi lo jorn de problèmas a la comunautat scientifica. O a fach pendent decadas. Gaireben dempuèi la descobèrta d’aquel canid pels occidentals en 1788. Encara uèi i a cercaires que considèran qu’es una sosespècia del lop indian, del còp que d’autres pensan qu’es una sosespècia del […]

LA CONQUISTA ANIMAU DE LAS VILAS

Christian Andreu
0
Durant e aprés la pandemia, de detzenats d’espècias mamifèras e ausèths gausèn entrar dens hèra vilas e Gasconha n’estó pas nada excepcion. Despuish ençà, sanglièrs, vops e ratascauvas que gausan entrar de mei en mei en vilas, en çò que los cercaires comènçan dejà a conéisher coma la navèra conquista animau de las vilas. La […]

ETH MUSÈU D’ARAN (2)

Christian Andreu
0
Era Fabrica dera Lan en Vielha mos mòstre eth procès d’industrializacion que viuec eth territòri aranés dedicat ara produccion textila, en tot tier en compde eth hèt qu’era ramaderia coma provedidora de matèria prumèra deth sector a estat capitau entara economia aranesa ath long dera istòria. Es descripcions der escrivan e viatgèr Francisco de Zamora […]

L’IA ES DANGIEROSA

Christian Andreu
0
I a de mai en mai de scientifics que vòlon avisar que l’IA (Intelligéncia Artificiala) poiriá provocar l’extincion de tota l’umanitat. Fins ara ja o avián avertit mai d’un còp. Ara 25 cercaires an publicat amassa un document ont es denonciat lo dangièr del desvolopament dels IA en demandant d’agir tre ara per salvar nòstra […]

LA MAR E SA COLOR

Christian Andreu
0
Que disen los cercaires que la color de la mar ei en tot cambiar. Qué vad de mei en mei verda. Se ei atau, que’ns cau demandar e perqué ? Segon mei d’un estudi, aquò qu’auré coma causa la creishença deu fitoplancton de la planeta, que creish de mei en mei pr’amor de mei e […]

MENS DE CO2, MAI DE VIDA

Christian Andreu
0
Un estudi publicat dins lo numeric Nature Astronomy, afirma que mens de concentracion atmosferica de CO2 pòt entraïnar la preséncia d’aiga sus una planeta e doncas pòt voler dire qu’i poiriá aver de vida. Aquò seriá una ipotèsi que se pòt jónher als desparièrs metòdes emplegats uèi per assajar de conéisser s’una planeta pòt aver […]