Arbes – Sapiéncia.eu

HUELHES VERMELHES…

desembre 31, 2024

Perqué es huelhes de bèri uns arbes son vermelles ? Era clorofila balha era color verda que desapareish en quauques espècies d’arbe pendent era tardor. Açò ei atau pr’amor qu’es plantes son organismes fotosintetics, çò ei que cambien era matèria inorganica en organica gràcies ara energia deth Solei. Entà açò poder hèr es plantes usen era […]

ERA MATÈRIA ESCURA E ES NEUTRINOS

UN FACTOR CLAU ENTARA CONTAMINACION

maig 6, 2020

Christian Andreu

SCIÉNCIA

Maugrat qu’era majoritat pensam çò de contrari, es arbes tanben son un factor clau entara contaminacion dera planeta. Atau, quauqui arbes emeten granes quantitats de COV (composti organics volatius) que, mescladi damb er oxid de nitrogèn e era lutz deth solei provòque ozon (un contaminant der aire a nivèu deth sol). E ac poden hèr […]

ERA MATÈRIA ESCURA E ES NEUTRINOS

ES ARBES E ERA CONTAMINACION

març 25, 2020

Christian Andreu

DIVÈRSES

I a milions e milions de persones ena planeta que desconeishen eth ròtle clau qu’an es arbes entara vida en mon: es arbes son es filtres mès grani der aire ena Tèrra e era sua importància ei vitau. Chuquen eth dioxid de carbòni entara atmosfèra. A mès, capturen es particules de contaminacion que i a […]

ERA MATÈRIA ESCURA E ES NEUTRINOS

ISTÒRIA EVOLUTIUA DES ARBES (1)

gener 23, 2019

Christian Andreu

PALEONTOLOGIA

Era istòria evolutiua des plantes, e tanben des arbes, ei fòrça desconeishuda generauments. Totun, qu’ei tan interessanta coma era de tot aute organisme viu terrèstre o marin. E ac ei pr’amor qu’ei ua istòria que siguec un succès totau: des dera neishença dera prumèra espècia enquia aué pr’amor d’ua causa fondamentau: es arbes encara son […]

ERA MATÈRIA ESCURA E ES NEUTRINOS

ES AUSTRALOPITECUS JOENI PUJAUEN FÒRÇA EN ES ARBES

juliol 18, 2018

Christian Andreu

DIVÈRSES

Maugrat que, arqueologicaments, se ditz qu’es desparières espècies d’Australopitecus ja èren bipedes, ara ua naua analisi d’un nau fòssil deth pè d’un australopithecus afarensis hè dobtar sus eth bipedisme d’aquera espècia. Eth pè siguec trapat en Hadar, ena region de Didika, en Etiopia, en 2002. Eth descorbiment e era analisi deth pè permetec pensar qu’ei […]

ERA MATÈRIA ESCURA E ES NEUTRINOS

ES ARBES TANBEN DORMISSEN

desembre 13, 2017

Christian Andreu

SCIÉNCIA

Era majoritat d’èsters vius dera planeta mos adaptam ath ritme dera madeisha, çò ei eth ritme solar pendent eth dia e era net. E era majoritat de mamifèrs dormim pendent es nets. Mès se pòt arribar a díder qu’es plantes tanben dormissen ? Segur qu’ua grana majoritat de scientifics diderie qu’aquerò non ei vertat mès […]