Christian Andreu

Quand los primièrs marinièrs portugueses descobriguèron l’illa, la poguèron sonque nomenar «Ilha Formosa» (illa polida). Uèi, es plan coneguda al nivèl internacional pr’amor de la geopolitica e la siá tecnologia. Mas, delà la modernitat de las siás vilas, cal tanben remembrar la siá geografia, amb una biodiversitat, encara uèi, estonanta. La geografia de Taiwan es […]

L’estat francés viu aquesta setmana una crisi sociala e politica plan grèva, benlèu la pus grèva de la siá istòria recenta. Çò que comencèt a mejan setembre coma de protèstas localas per falta de ressorças a l’escòla venguèt lèu una vertadièra revòlta juvenila e doncas un grèu problèma de seguretat pel govèrn del primièr ministre […]

Quina seriá la situacion lingüistica se l’actuala Polonha foguèsse estat conquistada per l’Empèri Roman e i foguèsse nascuda una lenga derivada del latin? Aquela question es responuda amb lo wenadyk, un idiòma creat pel revirador e grand estudiós de las lengas eslavas dels Païses Basses, Jan van Steenbergen (Hoorn 1970), basat en aquela ipotèsi. L’Empèri […]

Vos imaginatz un mond sens cinèma? Lo seten art nasquèt oficialament l’an 1895, amb las primièras demostracions de la siuena invencion, lo cinematograf, realizadas a París pels fraires Auguste (1862 – 1954) e Louis (1864 – 1948) Lumière. Ongan lo primièr cinematograf es a l’Institut Lumière de Lion. Malgrat qu’avián presentadas las primièras images en […]

Gaireben 3 000 annadas aprés la sciéncia istorica a pas podut confirmar se Omèr existiguèt o pas. E cal remembrar que, per la civilizacion occidentala Omèr foguèt lo paire, lo creator, de dos dels poèmas pus estonants de la literatura mondiala; L’Iliada e l’Odissèa. Lo problèma es complèx pr’amor que pas dengun sap pas res […]

Lo Territòri del Nord (Northern Territory) australian es una de las regions pus estonantas e gigantas de la planeta. La siá populacion, a respècte del territori, es ridiculament pichona. Lo territòri a una superfícia de mai d’1,3 milion de quilomètres cairats e s’espandís entre la còsta tropicala de la Mar de Timòr fins al còr […]

Un deus cants d’ausèth mes comuns que podem escotar en Bearn e tanben en tota Gasconha, qu’ei lo de la merla negra (Turdus merula). En efèit, que la podem trobar plan als replanats e lanas mes tanben près de las prumèras sèrras pirenencas. Lo cant de la merla donc qu’apartien aus sons mes comuns d’aqueth país. […]

Ja fa annadas que lo paisatge de la fauna europèa es en cambiament prigond. Es un cambiament istoric, un fenomèn ecologic que fa comprene la nauta capacitat de la natura per se regenerar. Aital, e en païses ont avián patit l’escandilhament, ara arriban d’orses, de lops o de linxs que jamai abans (almens dempuèi fasiá […]

Dejós deth solèr, en bòsc, i a ua activitat intensa qu’enquia non hè guaire ère totaument desconeishuda pera sciéncia. Tota era vida auiem vist es arbes e plantes coma competidors solitàris. Totes es plantes lutaven amassa pera lutz e era neuridura. Totun, era realitat ei fòrça mès complèxa, pr’amor qu’es arbes non son individús isolats, […]