Las pumiliotoxinas son una familha d’alcaloïdes e liposolubles qu’aquel tipe d’anfibians an pr’amor de la sieuna dièta d’artropòdes, pr’amor que son de toxinas que son pas creadas dirèctament per las granolhas. Dins lo grop de granolhas sageta – que tanplan n’i a divèrsas espècias desparièras- benlèu la pus dangierosa e la mai verinosa es la granolha daurada (Phyllobates terribilis).

La granolha sageta a coma caracteristicas pròprias de colors plan vivas e tanben fòrça divèrsas. Las colors d’una granolha d’aquela familha doncas pòdon se situar entre lo negre blau e l’iranja pus viu fins al jaune o encara lo roge. E encara i a un tipe de granolha sageta del genre Colostethus qu’a una color bruna.

D’anfibians plan dangieroses

Per ansin, aquel tipe de granolhas pòdon èsser classificadas coma plan dangierosas per la majoritat de predators, d’autres animals e encara la nòstra pròpria espècia umana. Lors mesuras tanben son divèrsas car òm ne pòt trapar que fan sonque 6 centimètres de longor a d’autras sonque fan 1 cm. La mesura de cada granolha totjorn depend de l’espècia de granolha mas tanben de l’edat de cada especimèn.

La dièta d’aquel tipe de granolhas doncas es clau a l’ora d‘aquerir de toxinas verinosas: las granolhas sageta manjan sovent de babaròtas, de termits, e d’ortoptèrs a mai de formigas. La sieuna dièta doncas es plan generalista e brica especializada. Pasmens, i a cèrtas espècias de granolha sageta que manjan sonque un tipe d’insècte e òm pensa que la causa ne seriá aquerir mai lèu la toxina de besonh per poder puèi se defensar.

Las granolhas sageta son d’anfibians mai que mai nuechencs e tanben son plan territorials. Aquò vòl dir que la sieuna conducha reproductiva es fòrça complèxa. Totun, suenhan plan los uòus e los capgrosses.

Las divèrsas espècias de granolha sageta s’espandisson al long de la majoritat d’America meridionala e tanben en qualcunas illas tropicalas de la mar Cariba. Los ecosistèmas ont demòran tanplan son divèrses pr’amor qu’òm pòt trobar de granolhas sageta en de bòsques de nívols e de junglas tropicalas de tèrra baissa, mas atanplan en de forèsts dels Andes, ont arriban a viure dempuèi los 300 fins als 2.000 mètres de nautor.

Las granolhas sageta son doncas d’anfibians plan dangieroses e la pus dangierosa de totas las espècias d’aquel genre son las granolhas dauradas. Aquelas granolhas an de batraciotoxina, çò es una toxina que la siá origina son una espècia de babaròtas que l’an amb elas. En tot las manjar las granolhas dauradas venon pus perilhosas pr’amor que tanben an d’immunitat a aquela sòrta de toxina. Mas que l’an pas los autres animals, predators o encara mens d’umans.

Un article d’Andrés López*

 *Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.

Aqueste article es tanben publicat dins Naturaleza Salvaje, un numeric de geografia e l’environament, que Sapiéncia n’a un acòrdi de cooperacion

Quand son pichons, e prèp d’arribar als sièis meses d’edat, la maire coala prepara lo pichon amb una farineta fecala qu’a fòrça bacterias que l’ajudaràn a manjar d’eucaliptus lèu. Sens aquelas bacterias lo pichon coala non poiriá jamai manjar d’eucaliptus sens risc de pèrdre la vida.

Una adaptacion complèxa

Los coalas son d’animals amb lo cervèl mai pichon de tot lo Regne Animal per rapòrt al  sieu pes. Aquò seriá una adaptacion a la sieuna dièta, que balha pauca energia, e aquò es aital pr’amor que lo cervèl a de besonh fòrça energia.

Lo retrovirus qu’an fòrça koalas a provocat la Deficiéncia d’Immunitat dels Coalas, que va ligada a la populacion totala de Coalas d’èsser en risc d’agafar fòrça malautiás que d’autres animals non an.

Amb un fetge que luta contra las toxinas de l’eucaliptus pendent tota lor vida, los fems d’aquestes animals son pauca causa mai que liquid e aquò ajuda pas quand son malauts e lor cal recebre medicaments.

L’arbre d’eucaliptus a fòrça paucs elements nutritius e es verenós per d’autres animals. Per lo manjar an d’aver un metabolisme fòrça lent e lo manjar a d’estar fòrça mai temps en lors sistèmas digestius.

Uèi lo jorn, 90 % de la populacion de coalas australians – çò es de tota la planeta- a la malautiá de clamidia. Solament unes paucs que demoran en Victoria e que i foguèron menats aciu en la decada de 1920 non an aquesta malautiá çò qu’es un vertadièr risc per tota la espècia.

Christian Andreu