Fòrça d’aquestes espècies sigueren petites coma Westlothiana (hè 350 milions d’annades), damb 30 cm de longada o encara Pleothyris, damb es madeishes mesures. Hé 250 milions d’annades arribèren espècies mès granes, coma Paraiasaurus (2,5 m de longada) o Scotosaurus (2,5 m).

Com se pòt véder fòrça espècies terrèstrés demorèren gaireben 100 milions d’annades enquia víer un shinhau granes (maugrat que damb mesures petites restacades damb es prumèrs dinosaures. Paradapedon (100 milions d’ans) viuec ath costat d’Hypsognathus. Eth prumèr hèc, 1,30 m de longada. Eth dusau sonque 33 cm.

Dempús arribèren es pelicosaures. Eth mès coneishut qu’ei Dimetrodon (hè 280 milions d’annades), damb 3,5 m de longada o titanosuchus, damb mesures semblantes. Aguesti reptils tanben dèren luòc as terapsides, es reptils ancessors des mamifèrs. Era espècia mès grana siguec Tapinocephalus (4 m de longada). Non guaire abans dera arribada des dinosaures, coma Thrinaxodon ( 50 cm de longada).

Era grana extincion deth Permian provoquèc er escandilhament dera majoritat d’espècies terrèstres reptiles e mamíferes. Mès bères ues suberviuèren enquiara edat des dinosaures, coma Massetognathus (50 cm de longada). Eres èren diconodontides que podèren víuer ath costat des gigants.

Es prumèrs carnivòrs

Era edat des dinosaures comencèc ara hè 245 milions d’annades. De hè 225 milions d’annades es paleontològs ant rapat espècies granes carnívores, coma Eoraptor, Coelophysis o Herrerasaurus. Se i auien carnivòrs vò díder que tanben i auien erbivòrs, açò qu’ei logic. Maugrat es mesures, son dinosaures realtiuament petiti, restacadi damb dinosaures mès grani d’epòques posteriores.

Eoraptor arribèc a 1 m de longada mès ei un des dinosaures mès ancians jamès trapadi. Siguec un carnivòr plan rapid d’America deth sud, damb nautes pautes posteriores 8enquia dus còps mès longues qu’es anteriores) que l’ajudauen a córrer plan e perseguir es predes. Segontes es cercaires siguec carronhaire e caçaire. Encara non se sap se minjaue dinosaures o peishi. Fòrça mès gran e perilhós siguec Coelophysis, que viuec ara hè 220 milions d’annades en nòrd deth continent american e qu’auec mès de 3 mètres de longada.

Era morfologia de Coelophisis confirmèc que siguec un dinosaure fòrça rapid e agil. Non pesaue gauiare pr’amor dera sua esqueleta. Se es sues mesures ja èren importantes mès ac poirie èster saber que, dilhèu, caçaue en grop.

Herreasaurus, per contra, demorèc en America meridionau en bòsqui de conifèrs. Caçaue erbivòrs com Rhynchosaurus e auie maishères perilhoses plies de dents que talhaven fòrça. Era coda ère tanben fòrça longa (enquias 3 m totaus) pr’amor que l’utilizue entà non pérder er equilibri quan perseguir ua preda. De hèt, sense aguesta longa coda non aurie podut jamès arribar as velocitats susprenentes entà caçar.

Era Redaccion

Imatge principau: Sapiéncia/chatGPT