Los fossils pus ancians jamai trapats an una data de 574 milions d’ans. Son de fossils d’animals que visquèron pendent lo Cambrian. Mas fòrça cercaires creson que lo relòtge mollecular primièr a una data desparièra; d’aperaquí 800 milions d’annadas.

Lo ritme de mutacion genetica

La data foguèt basada sus lo ritme de mutacion genetica dels animals. Tanben es la data que totas las espècias animalas aguèron un ancessor comun. Mas jamai ne son trapats de fossils amb aquela edat. Segon semblariá, èran d’animals qu’aguèron pas d’esqueleta e pr’açò daissèron pas cap fossil.

La majoritat de ròcas d’aquela epòca (entre ara fa 1.000 e 539 milions d’ans) aguèron pas la capacitat de preservar aquels corpses. Los cercaires an analizat las condicions environamentalas de l’epòca. E la composicion minerala del sòl. Pas gaire ròcas son d’aquela epòca, çò confirmèt Ross Anderson, cercaire. Sonque i a tres depaus a tota la Tèrra d’aquela epòca; a Nunavut, a Sibèria e a las illas Svalbard. Mas i a pas de fossils.

“Aquò fa sospechar que i aguèt pas cap animal viu abans d’ara fa 789 milions d’ans. Aquò foguèt confirmat per lo relòtge mollecular, çò apondèt Anderson.

Totun, tanben calguèt analizar amb microscòpi aquelas ròcas. E la resulta es poder dire que los fossils sonque an preservat cèrtas espècias, çò qu’entraïna aver una vision marrida de l’afar. Ara, amb una data pròcha als 800 milions d’ans, lo cercaires vòlon estudiar d’autres depaus geologics per assajar d’i trapar de fossils de teissits tendres, sens d’esqueleta. Dison que sonque aital se poirá confirmar al 100% aquela data de l’evolucion animala; la data de la naissença de la primièra espècia animala terrèstra.

La Redaccion

Los prumèrs traç morfologics de vita sus la Tèrra son plan controvertits, pr’amor que cèrts procediments non biologics pòden produsir estructuras similaras, e aqueths fossils son sovent estats sosmetuts a ua alteracion avançada. Los estromatolits son estats considerats pendent fòrça temps macrofossils claus entà trapar la vita dens la Tèrra en ròcas sedimentàrias. Totun, l’origina biologica deus estromatolits ei enqüera causa d’ua grana discussion scientifica.

Ua navèra recèrca geologica deu Musèu Naturau d’Istòria de Londres qu’estudiè los estromatolits vielhs de 3,4 miliards d’annadas de la formacion de Dreçar, en Austràlia occidentau. Qu’an utilizat la microscopia optica e la geoquimia elementària, a mei de l’espectroscopia e la tomografia entà identificar l’origina d’aqueths. E las caracteristicas indican ua origina biologica.

«En mei d’efectuar ua tomografia en laboratòri dels estromatolits, qu’avem podut obtiéner las prumèras estructuras d’ estromatolits precambrians en lo laboratòri de Trièste, en Itàlia», qu’an explicat los cercaires.

L’identificacion de morfologias non unifòrmas

«Aquò a permetut l’identificacion de morfologias non unifòrmas, e d’espacis vueits peu desgasatge de materiaus organics en descomposicion, e tanben estructuras verticaus interpretadas com estructuras microbianas, un indicator comun de la creishença dun fenomèn coneishut coma fototropia.» E aquò doncas, que semblaré acabar la discussion sus si la soa origina ei extraterrèstra.

«Los estromatolits de la formacion de Dreçar son estats principaument remplaçats per ematits, ce an declarat. Aquera composicion ei plan pertinenta entà la recèrca de la vita sus Mart pr’amor que las ròcas sedimentàrias en la susfàcia de Mart son estadas sosmetudas a ua oxidacion generalizada similara. »

«En aqueth esgard, los estromatolits de la formacion de Dreçar pòden estar materiaus particularament pertinents entà ns’informar d’un estile precís de preservacion de la biosignatura esperada en Mart, ce digón los cercaires, e adara cau recercar expressions morfologicas de la vita dens la formacion de Dreçar, e har mei analisis avançadas. » Aquera recèrca qu’ei dens un article de la revista Geology.

La Redaccion

Açò siguec era causa dirècta dera prumèra grana extincion que patic era Tèrra. Passèc hè aperaquí 570 milions d’annades e quan finic i auec fòrça regions en es oceans sense cap tipe de vida. Siguec ua naua escadença entà autes espècies animaus que se desvolopèren lèu. Ath còp, era atmosfèra ara auie mès oxigèn e tot un tipe nau d’animaus neishec e creishec.

Animaus en Ediacara

Ediacara ei ua aluenhada region australiana. Ei aciu on i an es montanhes d’Ediacara, damb gigants depaus de fossils d’aquera epòca. Es animaus que demorèren pendent era fin deth Precambrian minjauen ja matèria organica que i auie sus era hanga des oceans e mars dera planeta. I auien vèrmes damb diferentes formes que non marchauen guaire lèu pr’amor que non calie hè’c: non i auie  guaire predators.

Èren vèrmes tubulars que filtrauen era aigua o equinodèrms primitiui, ancessors des esteles de mar e tanben des eriçons marins actuaus. A mès d’aqueri i auien auti animaus que semblauen meduses que podien marchar per tota era aigua. Es sòns noms son tan exotics com es sues formes: Dicksonia, Spriggina o Charniodisans, Rangea, Pteridium e Tribachidium.

Pendent era fin d’aquera edat e eth neishement dera seguenta edat terrèstre, eth Cambrian, eth paisatge tornèc a cambiar: un unic continent amassaue çò qu’aué ei America deth Sud, Euròpa deth Sud, Orient Mejan, Índia, Austràlia e Antartida. Mès tanben i auien auti petiti continents ath torn de Gondwana, eth continent mès gran.

Son çò qu’aué nomentam Euròpa, Siberia, China e America deth Nòrd (damb tròci deth Reiaume Unit, Norvègia e Siberia). Eth nòm entà aqueth unic continent siguec Laurentia.

Eth clima venguec un aute còp  mès e mès caud e es còstes tropicaus de diuèrsi continents tornèren a auer grani escuèlhs d’estromatolits. Maugrat açò ara èren era noiritud de naui animaus pluricellulars e pr’açò comencèren un cèrt declivi que amiarie aguesti animaus enquiara sua situacion actuau.

Encara non i auien plantes sus era tèrra e era erosion provocada pera aigua e eth vent siguec gigantassa. Era fòrça deth vent donques siguec fòrça mès grana qu’aué. Açò tanben provocaue que fòrça tèrra ère lançada ath mar e es cambiaments deth paisatge marin mès tanben terrèstre èren constants. Era edat deth Cambrian demorèc enquia 500 milions d’annades.

Un article de Christian Andreu

Revisat per Tònho Castèt

Totun, era teoria geologica e biologica scientifica oficiau establís que hè aperaquí 2,5 bilions d’annades i auie ena Tèrra un supercontinent nomentat Rodinia que mès tard se separèc en d’auti mès petiti. Pendent era fin deth Precambrian toti es continents tornèren a amassar-se un aute còp.

Fòrça cambiaments climatologics e geografics cambièren eth relèu dera planeta. I auec, aumens, tres granes glaciacions des quaus era mès anciana hè 2,3 bilions d’annades. A mès d’açò, era glaciacion mès grana que jamès patic era planeta tanben passèc pendent aguest periòde: siguec era que i auec entre ara hè 1 bilion e 600 milions d’annades. Enquia alavetz non i auie oxigèn ena atmosfèra e quan n’i auec arribèc era aparicion dera vida ena planeta, per prumèr còp.

Es prumères cellules

Es cellules an proteïnes, hètes d’aminoacids, ATP e ADN. Toti aqueri elements amassa an carbòni e poirie èster qu’es prumères cellules se formèssen sus era superfícia des oceans dera planeta, qu’auien temperatures mès nautes qu’aué pr’amor que, sense oxigèn non i auie ozòn entà protegir era Tèrra.

Dempús, aqueres prumères cellules primitives comencèren a profitar era energia solar damb fotosintèsi. Atau, auien idrogèn dera aigua e energia deth Solei. Non cau díder qu’açò passèc pròp dera còsta, on era aigua non ère prigonda e i auie pro lutz.

Es prumèrs èsters viui que produsigueren fotosintèsi sigueren estromatolits, hèts per anèus de pèira de calç damb capes organiques entre es anèus. Es organismes èren cianobactèries coneishudes damb eth nòm de cianoficèes. Sigueren trapadi per tot. E encara n’i a aué ena planeta. Demoren ena aigua blosa bric prigonda e formen escuèlhs pròp dera còsta, com ena baia de Shark, en Austràlia. Es mès ancians an 2,8 bilions d’annades d’edat e sigueren trapadi en oèst australian.

Totun, diuèrsi cercaires actuaus pensen que i a quauqui fossils que tanben poirien èster destromatolits e qu’an 3,5 bilions d’annades. Mès encara cau poder confirma’c scientificament. D’un aute costat, i auec mès e mès oxigèn ena atmosfèra dera planeta. Açò non siguec bon entà diuèrsi organismes, que s’escandilhèren: açò siguec era prumèra grana extincion dera istòria dera Tèrra.

Naues cellules neisheren ara adaptades ar oxigèn, nomentades cellules aerobiques. Quauqu’ues comencèren a minjar) d’autes cellules. Damb mès oxigèn neishec era capa d’ozòn e era vida s’espandic mès, enquiara còsta des continents.

Hè 1,2 bilions d’annades aqueres cellules comencèren a intercambiar ADN entà poder reprodusir-se. Sigueren es prumèrs èsters viui damb reproduccion sexuau. Mès alavetz arribèc ua extincion gigantassa que provocarie lèu era desaparicion dera vida ena planeta. Passèc hè 570 milions d’annades e dempús aqueth periòde era vida ena Tèrra cambièc entà tostemps.

Era Redaccion

Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita

Segontes es antievolucionistes er òme non pòt vier de King-Kong (literau), maugrat qu’aqueth ei un personatge de film de sciéncia-ficcion, a demorat tostemps ena planeta, tanben pendent era epòca des dinosaures, e enquia i auie dus soleis (!) laguens eth Sistèma Solar. Non son teories, son lhocaries que non meriten era atencion des scientifics se non siguesse que, i a, de mès en mès, persones que s’ac cren.

 Era evolucion non siguec ua escala

Ena epòca de Darwin era istòria dera vida ena planeta sonque podie èster comprenuda se er òme ère naut d’ua escala evolutiua com representacion mès perfècta dera òbra dera natura. Solament atau podien es evolucionistes hèr compréner qu’era origina mès pròplèu des umans èren primats e que dempús d’aqueri era evolucion auie amiat era espècia enquiar Òme de Crosmanhon (atau se didie ena epòca). Pr’açò er Òme de Neanderthal auie caracteristiques bestiaus e pr’açò er Òme de Java (descorbit per Eugène Dubois en Trinil en 1891) e qu’aué classificam com Homo erectus ère encara mès luenh laguens dera escala dera evolucion. E laguens d’un lòc fòrça inferior.

Totun, diuèrsi estudis scientifics actuaus vòlen hèr compréner qu’era evolucion non siguec ua escala a on èsters mens complèxes organicament dauen neishement a d’èsters mès complèxes. E que pr’açò i auie o se desvolopaue ua evolucion a on era darrèra e mès actuau espècie ère era mès desvolopada.

Sonque i auec espècies qu’evolucionèren en d’autes. E pro. E non sigueren ne inferiores ne superiores. Solament diferentes. Açò ei eth concèpte d’evolucion que cau compréner. Non i auec cap escala. Non i auec espècies superiores.

Atau, e per causa dera expansion grèu des idies antievolucionistes actuaus Sapiéncia  vò hèr ua sèrie d’articles sus eth neishement e evolucion (o istòria dera vida) sus era planeta. Açò vò díder qu’eth neishement d’aquera se passèc hè 2 800 milions d’annades, damb es prumères cellules e es prumèrs èsters viui organics, es estromatolits. E açò tanben vò díder que, abans d’açò, non i auec cap dinosaure o cap uman o cap èster viu pr’amor que non i auie vida ena Tèrra. Çò ei pendent eth Precambrian, un periòde que se passèc entre era formacion dera Tèrra (hè 5 bilions d’annades) e sonque hè 570 milions d’ans. Non mès, non mens. E açò se ditz, ac cau rebrembar, sciéncia.

Era Redaccion

Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita

Aquò foguèt la causa dirècta de la primièra granda extincion que patiguèt la Tèrra. Se debanèt fa aperaquí 570 milions d’annadas e quora finiguèt i aguèt fòrça regions dins los oceans sens cap tipe de vida. Foguèt una nòva escasença per d’autras espècias animalas que se desvolopèron lèu. Al còp, l’atmosfèra ara aviá mai d’oxigèn e tot un tipe nòu d’animals naissèt e cresquèt.

D’animals a Ediacara

Ediacara es una luenhana region australiana. E ailà i a las montanhas Ediacara amb de gigants depaus de fossils d’aquela epòca. Los animals que demorèron pendent la fin del Precambrian manjavan ja de matèria organica que i aviá sus la fanga dels oceans e mars de la planeta. I avián de vèrmes amb diferentas formas que marchavan pas gaire lèu pr’amor que caliá pas o far: i aviá brica predators.

Èran de vèrmes tubulars que filtravan l’aiga o d’equinodèrmes primitius, ancessors de las estelas de mar e atanben dels eriçons marins actuals. A mai d’aqueles i aviá d’autres animals que semblavan de medusas que podián marchar per tota l’aiga. Lors noms son tant exotics coma lors formas: Dicksonia, Spriggina o Charniodisans, Rangea, Pteridium e Tribachidium.

Pendent la fin d’aquela edat e la naissença de la seguenta edat terrèstra, lo Cambrian, lo paisatge tornèt cambiar: un solet continent amassava çò que uèi es America del Sud, Euròpa del Sud, Orient Mejan, Índia, Austràlia e Antartida. Mas tanben i aviá d’autres pichons continents al torn de Gondwana, lo continent pus grand.

Son çò qu’uèi nomenam Euròpa, Siberia, China e America del Nòrd (amb de tròces del Reialme Unit, Norvègia e Siberia). Lo nom per aquel solet continent foguèt Laurentia.

Lo clima venguèt tornarmai de mai en mai caud e las còstas tropicalas de cèrts continets tornèron aver de grands escuèlhs d’estromatolits. Maugrat aquò ara èran la noiridura de nòus animals pluricellulars e pr’aquò comencèron una cèrt declin que los menariá a lor situacion actuala.

Encara i aviá pas de plantas sus la tèrra e l’erosion provocada per l’aiga e lo vent foguèt gigantassa. La fòrça del vent doncas foguèt fòrça mai granda qu’uèi lo jorn. Aquò atanben entraïnava que fòrça tèrra èra lançada al mar e los cambiaments del paisatge marin mas atanplan terrèstre èran constants. L’edat del Cambrian demorèt fins 500 milions d’annadas.

La Redaccion

Çò qu’es confirmat scientificament fins ara es que de micròbis aurián produch d’oxigèn pr’amor d’un cèrt tipe de fotosintèsi (analòg al de plantas). Mas la descobèrta qu’aquò seriá arribat fòrça abans pòt cambiar lo vejaire sus l’evolucion animala e vegetala sus la Tèrra e tanben sus cossí pòt venir sus d’autras planetas.

Aital, e coma l’oxigèn dins l’atmosfèra de la Tèrra es totalament necessari per l’evolucion de las formas mai complèxas de vida (es de besonh per l’evolucion per poder realizar l’alenament aerobic e doncas per crear d’energia), sos nivèls cresquèron fòrça fa 2,4 miliards d’ans. De scientifics dison que foguèt pr’amor de las cianobacterias. Per d’autres encara, l’oxigèn arribèt abans.

Es doncas importanta la confirmacion scientifica facha per una còla de scientifics del Collègi Imperial de Londres qu’assolidan que l’oxigèn arribèt fòrça abans aquela data. Segon aquestes, la fotosintèsi de l’oxigèn se desvolopèt fa 3,5 miliards d’ans.

“Sabèm que las cianobacterias son plan ancianas, çò diguèt Tamai Cardona, cap d’aquel estudi, mas sabèm pas lor edat. Se fa 2,5 miliards d’ans produsián ja d’oxigèn, aquò vòl dire que la fotosintèsi de l’oxigèn auriá ja començat fa 3,5 miliards d’ans sus la Tèrra.

Totun, trobar quora aquelas bacterias comencèron de produire d’oxigèn sus la Tèrra es tras que malaisit. Las ròcas de la planeta del mai son ancianas, del mai son de mal trapar. E aquò entraïna un grand problèma per las trobar.

En luòc d’assajar de far aquò, la còla estudièt l’evolucion de las doas proteïnas que se tròban dins lo procès de la fotosintèsi per crear d’oxigèn. Dins una primièra fasa, las cianobacterias utilizan de lutz per rompre las moleculas d’aiga e far d’oxigèn (lo procès se nomena fotosintèsi II). E se fa amb doas proteïnas, D1 e D2.

De proteïnas de la mateissa origina

D1 e D2 evolucionèron, totun, desseparadament. Uèi, en de plantas e cianobacterias solament demòra un 30% d’aquel material genetic comun. De saber quora se desseparèron èra la clau. Amb d’estatisticas poguèron determinar quora se tenguèt aquò: la data foguèt de 3,5 miliards d’ans e quitament encara pus anteriora.

“Trapar quora evolucionèron primièr las cianobacterias èra trobar quora se produguèt pel primièr còp la fotosintèsi e doncas l’oxigèn, çò afirmèt Cardona. La geologia es d’acòrdi amb nosautres quand afirmam que las primièras tròbas d’oxigèn foguèron possiblas fa mai de 3 miliards d’ans”.

Malgrat aquò, l’origina de la fotosintèsi que produguèt lo primièr oxigèn e los ancessors de las cianobacterias es pas la meteissa causa. Poiriá aver un periòde de temps plan long entre ambedoás. E aquò farà cambiar, de segur, lo vejaire scientific sus quora se debanèt la creacion d’oxigèn sus nòstra planeta”.

Ara, la còla vòl reconstituir cossí se passèt la primièra fotosintèsi creada abans la desseparacion de las proteïnas D1 e D2 e cossí evolucionèron aquestas. Amb lo còde genetic de las espècias d’uèi lo jorn creson de poder trapar lo còde genetic primari d’aquel tipe de fotosintèsi. L’estudi foguèt publicat dins la revista numerica Geobiology.

La Redaccion

Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion