Pasmens, aquel tipe de procés es plan complèx pr’amor que la teoria preditz que los sistèmas binàris pòdon tanben desvolopar una fasa nòva quan un objècte estelar orbita prèp de l’autra estela. Se lo nòu objècte estelar es una estela de neutrons, la teoria predís que las parts mai exterioras d’aquela demoraràn lençadas lèu e aquò crearà un nòu sistèma binàri compausat d’un pulsar e una estela d’èli.

Aital, en un nòu estudi sus aquel sistèma binàri, ZongLin Yang, astronòm de l’Observatòri Astronomic Nacional de l’Acadèmia de Sciéncias de China nomentèt lo pulsar de milisegondas amb lo nom de PSR J1928+1815. De donadas del radiotelescòpi FAST trobèron que lo pulsar a un periòde de rotacion de 10,55 ms e qu’es dins un sistèma binari estrech,  amb una estela d’èli coma companha, e qu’a un periòde orbital de sonque 3,6 oras.

Lo transferiment de massa estelar

Per poder aquò analizar los cercaires utilizèron de modèls estelars per mostrar que lo nòu sistèma se formèt pr’amor del transferiment de massa d’ua estela a l’estela de neutrons e qu’aquò provoquèt la formacion d’un nòu procés de desvolopament d’ambedoás.

Per ansin, e segon aquel nòu estudi, l’estela de neutrons venguèt mai pròcha de l’autra estela, en tot liberar d’energia que lancèt vèrs la part pus exteriora de l’estela. Aquò provoquèt la naissença d’un sistèma binàri fòrça compacte.  «L’estela companha a de massas solaras de 1,0 a 1,6, e eclipsa lo pulsar pendent aperaquí lo 17% de la sieuna orbita, e sonque se pòt trobar en d’autras longors d’onda pr’amor qu’es la màger part d’una massada estelar, çò apondèt lo cercaire”.

«Es un sistèma que patiguèt fa pas gaire una fasa comuna en tot produïre un sistèma binàri compacte. Aquel tipe de sistèmas binàris son fòrça rars, es vertat, mas pensam que n’i a encara mai, çò diguèron los cercaires. Pensam que i a entre 16 e 84 exemples pas encara descobèrts sonque a la Via Lactèa.» L’estudi foguèt publicat al numeric Science.

La Redaccion

Per comprene las caracteristicas d’aquela estela de neutrons cal remembrar primièr que son aquel tipe d’estelas. Son la compression maximala d’anterioras esteles massisses qu’ara son vengudas supernòvas. E per ansin son los objèctes pus denses de l’Univèrs entièr (sonque un trauc negre es encara mai dens). La sieuna densitat es coma aver 100 milions de tònas de pes dins un pichon culhièr de sucre .

Aqueles traches, que situan aquelas estelas pròchas a la fin de lor pròpria existéncia pr’amor de sa densitat, son encara misteriosas pels astronòms, qu’encara se demandan se los neutrons qu’an dins son superfluids o benlèu son liures, se son dins una sopa de quarks subatomica o d’autras particulas o quand pòt èsser crosada la termièra de la massivitat e entraïnar qu’aquelas estelas de neutrons venguen de traucs negres.

D’objèctes tras que misterioses

“Son d’objèctes misterioses e estonants al còp, las estèlas de neutrons, çò diguèt Trankful Cromartie, de l’Observatòri Radioastronomic de Virginia. Son tant massissas que lor interior es totjorn prèp de la fin. Ara cal poder trapar ont es la barrièra drècha que las convertís apuèi en de traucs negres per las comprene melhor”.

Las estelas de neutrons son tanben nomenadas pulsars pr’amor que viran de centenats de còps cada segonda sus elas meteissas. Aquela rotacion ajuda los astronòms d’estudiar la natura de l’espaci e mesurar d’autras estelas, çò es, fin finala, assajar de comprene melhor la teoria de la relativitat einsteniana.

JO740+6620 es situada dins un sistèma binari e la trapar ajudèt atanben a mesurar l’autra estela que i a prèp, una estela blanca nana. Quand l’estela de neutrons es prèpa de l’’estela blanca nana lo senhal enviat demòra un pauc d’arribar pr’amor de la gravitat de l’estela blanca nana. Aquel temps demorat, es mesurat pels astronòms per mesurar la massa d’ambedoas estelas. E aital poguèren conéisser qu’èra l’estela de neutrons pus granda de tot l’Univèrs.

“Es un laboratòri cosmic susprenent, çò confirmèt Scott Ransom, astronòm del quite observatòri. La densitat es tant granda que la fòrça de la gravetat buta los neutrons vèrs son pròpri esfondrament. E çò de mai important, ajuda comprene ont es la frontièra drecha tre aquel tipe d’estelas e los traucs negres”. La descobèrta foguèt publicada al numeric Nature Astronomy.

La Redaccion

Los neutrons son fòrça instables e d’espereles tendon a se convertir en plusors neutrons saprès qualquas minutas solament. Òr, una simulacion facha per un superordenador a pogut demostrar que quatre neutrons amassa pòdon arribar de formar una estructura establa encara que per pauc de temps.

Un temps limitat per o poder confirmar

Aquesta estructura s’apèla tetraneutron e lo trabalh per l’identificar foguèt un problèma pr’amor de sa corta, plan corta existéncia. Mas, fin finala, plusors fisicians estatsunidencs o an pogut far.

“Demòra dobèrta una nòva linha d’investigacion –çò diguèt James Vary– del Departament de Fisica e Astronomia de l’Universitat d’Iowa . Estudiar lo tetraneutron ajudarà a comprene las fòrças contengudas dins los neutrons e tanben l’estabilitat dels sistèmas fisics presents dins las unions de dos e tres neutrons”.

Aital, la simulacion facha amb las mai nòvas tecnologias a permés de confirmar la primièra observacion de l’evidéncia d’aquesta mena d’estructura dins una experimentacion realizada al RIKEN (Laboratòri d’Ions Radioactius), a Saitama, en Japon. Una còla del professor Susuma Shimoura, de l’Universitat de Tòquio, ja aviá predich l’existéncia del tetraneutron, mas n’aviá pas pogut demostrar son existéncia scientificament.

L’observacion foguèt facha en 2016 amb un mecanisme d’èli-8 (èli amb quatre neutrons extra) que trucavan amb un atòm regular d’èli-4. Aquesta operacion devesissiá l’èli-8 e l’èli-4 e un tetraneutron que puèi se devesissiá a l’encòp en quatre neutrons d’ions.

Totun, que caliá o poder demostrar scientificament e un cop fach s’es pogut dobrir una nòva pòrta dins la recèrca dels nuclèus atomics e de lors isotòps (o nuclèus amb un nombre desparièr de neutrons). Aquò poiriá far cambiar la carta dels nuclèus que representa lo comportament radioactiu dels elements e lors isotòps: un neutron es desparièr entre son existéncia basica e l’estat de tetraneutron.

Fins a uèi èra solament coneguda una autra estructura de neutrons, çò es l’estela de neutrons, mas se pensava qu’èra facha totalament de neutrons. Aquestas an un rai d’11 km mas una massa similara al Solelh. Cal ara doncas estudiar se d’autres amassadas de neutrons pòdon constituir d’estructuras mai establas dins lor camin per formar una estela de neutrons. L’estudi es estat publicat dins Physical Review Letters.

La Redaccion

Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.

L’estela, qu’encara non a nom, es a 2.537.000 ans lutz de la Tèrra e es plaçada en la galaxia Andromèda, una galaxia que, amassa amb la Via Lactèa e la Galaxia del Triangle, forman lo nomentat Gròp Local. E ara, après mai de 30 ans de recèrca astronomica, s’es trobat un objecte espacial fòrça malaisit de trobar; una estela de neutrons. Aquesta despulha estelar a pogut èsser trobada mercès al telescòpi espacial XMM Newton de l’Agencia Espaciala Europèa.

Una galaxia fòrça populara

Andromeda es una galaxia fòrça populara entre la comunautat scientifica astronomica pr’amor qu’es lo ponch mai luenhan de la Tèrra e al còp lo mai visible. Tanben es plan semblanta a la nòstra galaxia, la Via Lactèa. Los telescòpis de la planeta tota an cercat pendent d’annadas qualqu’objecte que poguèsson trobar. Mas es estat pas fins a uèi que l’an trobada. L’estela de neutrons es tanben un objecte espacial fòrça singular pr’amor que se pòdon veire pas regularament. Çò es qu’ara se vei e ara se vei pas.

Aquò a coma causa que las estelas de neutrons giran plan lèu e s’alucan e s’atudan. Se tanben canibalizan qualque estela procha viran encara mai lèu. Lo telescòpi de rais x XMM Newton trobèt un senhal brica usual. Èra coma una estela de protons que virava e fòrça. Los astronòms cren que se manja una estela vesina cada 1,3 jorns e aquò la fa virar cada 1,2 segondas. Tot un fach que la fa fòrça exotica.

“Demoravam trobar qualquels senhals periodics entre los objectes que mai brilhavan dins Andromèda – çò diguèt Gian Luca Isral, cap de l’estudi -, mas trobar un pulsar tan brilhant coma aqueste es un fach vertadièrament singular”.

La recèrca d’aqueste estudi- que començèt en 2000 e qu’a pogut identificar aquesta estela en la frontièra de la galaxia solament 2 còps de 35, es estat finalament una capitada en 2015. L’estudi, publicat en la revista digitala Monthly Notices of the Royal Astronomical Society confirma que cal far mai de recèrca per poder determinar se aquesta estela de protons es vertadièrament un pulsar singular de rais x de baissa massa o un autre objecte espacial.

Christian Andreu