L’estudi foguèt realizat per de cercaires de l’Escòla de Medicina de Grossman, qu’aperten a l’Universitat de Nòva York. Segon l’estudi, los umans avèm patit una mutacion del gèn TBXT e publicat al numeric Nature, confirma que foguèt alara quora avèm perdut la coa. Foguèt aquela mutacion qu’arrestèt la creissença de la coa dels nòstres ancessors.

Una mutacion genetica

De soslinhar que la genetica es aquela sciéncia que permet deschifrar los mecanismes interiors dels organismes. Ara lo nòu estudi dels cercaires de Grossman confirma quora aquò se debanèt après identificar la mutacion genetica d’aquel gèn. Pr’amor que fa 25 milions d’ans los ancessors dels umans e dels grand primats perdèron la coa coma resulta de la mutacion.

Lo gèn TBXT es plan important pendent la formacion de la colomna vertebrala e l’ordre de las vertebras caudalas. Mas i a una falta d’ADN en çò dels primats amb coa. Aquò vòl dire que i a un ligam dirècte entre aquesta modificacion genetica e la falta de coa en d’umans e grands monards. E los cercaires ara n’an trapat quand passèt aquela mutacion.

La descobèrta atanben entraïna cambiar la pensada sus lo ròtle qu’an los elements nomenats alu. Son de seqüéncias repetitivas plan abondantas al genòma dels primats. Pòdon provocar de cambiaments genics e an una granda influéncia en l’evolucion de las espècias. Pels cercaires aqueles elements cambièron cossí es legida aquela informacion genetica pendet l’estat embrionàri.

L’arribada d’elements alu al gèn TBXT entraïnèt un cambiament genetica màger.  Car provoquèt de problèmas en l’ARN messatgièr. Aqueste, abans de venir proteïna pòt cambiar.  Alara lo procés genetic cambièt e un sol gèn pòt aital balhar lo còdi genetic a desparièras proteïnas. E quand lo mecanismes es cambiat per d’elements alu la proteïna TBXT tanben cambièt. E pr’açò, fa 25 milions d’ans los ancessors dels umans perdèron la coa, pas mai, pas mens.

La Redaccion

Fotografia principala: Rod Waddington/CC.

Atau, es cercaires que descorbiren aguesta naua varianta confirmèren que pòt auer era capacitat d’arrestar es cellules malautes e donques se non pòden èster destrusides sonque pòden multiplicar-se entà créisher encara mès. Eth descorbiment passèc pr’amor qu’eth virus dera COVID-19 ei un des mès estudiats aué dera planeta e pr’açò es mutacions deth virus son lèu trapades e identificades.

A mès d’açò es scientifics tanben confirmèren qu’aguesta mutacion creishec mès d’un 10% en mens de quate setmanes, çò que tanben ei perilhós. Atau poirie èster era responsabla dera arribada damb fòrça dera COVID un aute còp pendent er ivèrn de 2022 o dilhèu abans e tot. Aguesta naua mutacion se produsís pr’amor dera apopsi des cellules (ua mutacion ena proteïna ORF3A) que non foncione mès. Cau rebrembar qu’era apopsi ei era mòrt cellular produsida peth pròpri organisme uman pr’amor que i a cellules malautes que cau destrusir. Açò ei era manèra qu’a eth còs uman de lutar contra es cellules malautes e que son un perilh entath còs uman. E se eth virus trapèc ua naua forma d’arrestar era apopsi era malautia e eth camin totaument dubèrt entà espandir-se.

Ua mutacion fòrça perilhosa

Eth descorbiment d’aguesta mutacion naua d’Omicron siguec publicada ena revista online scientifica Journal of Medical Virology. Es cercaires qu’estudièren aguesta mutacion confirmèren que “pòt ben provocar cambiaments dera proteïna ORF3A e qu’açò ei fòrça perilhós pr’amor qu’atau demoren liures es viroporines e atau eth virus demore totaument liure entà espandir-se sense fin”. Segontes açò es malauts de COVID en futur poirien patir era malautia d’una manèra fòrça mès rapida e damb eth perilh que non poirien èster guarits.

A mès, e segontes un estudi hèt en junhsèga de 2021 era proteïna ORF3A ei associada damb era capacitat qu’a eth virus dera COVID entà espandir-se e pr’açò aguesta mutacion poirie dar naua fòrça entara malautia. Justament siguec eth ritme de velocitat de creishement dera COVID-19 damb aguesta mutacion çò que dèc ara comunautat scientifica era alarma pr’amor qu’era velocitat entà créisher d’aguesta mutacion ei susprenenta e fòrça nauta. Es cercaires danesi considèren qu’aguesta naua mutacion poirie èster donques fòrça mès perilhosa entàs umans que non era varianta Omicron, e que poirie èster fòrça mès grèva pr’amor qu’es vaccins poirien non foncionar damb era.

Era Redaccion

Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita

“Originalament, totes los umans avián los uèlhs castanhs – çò diguèt Hans Eiberg, del Departament de Medecina Celulara e Moleculara de l’Universitat de Copenaga -. Mas un uman patiguèt una mutacion genetica al gèn OCA2 als sieus cromosòmas. Aquò balhèt una trencada en l’abilitat de produsir uèlhs castanhs”.

Aital, lo gèn OCA2 balha los còdis per la proteïna P, restacada amb la produccion de melanina, una pigmentacion que balha la color al pel, los uèlhs e la pèl. Totun, l’alteracion genetica que patiguèt lo gèn OCA2 d’aquel uman provoquèt pas una trencada totala en l’abilitat de balhar la color adequada a aquelas partidas del còs. Solament de manièra parciala pr’amor que redusiguèt la produccion de melanina en l’iris e pro. Se lo gèn OCA2 foguèsse estat totalament destruch o trencat, los umans aurián pas melanina al pel, uèlhs o pèl, una condicion apelada albinisme.

Una variacion genetica limitada

De mai, la variacion d’autres tipes de color de uèlhs, coma los uèlhs verds, a tanben una explicacion genetica. Segon la variacion de melanina en l’uèlh aquel serà castanh, mai verd o totalament verd. “Per ansin avèm pogut descobrir e conclure que totes los umans d’uèi lo jorn qu’an uèlhs blaus dins la planeta aguèron un unic ancessor – çò confirmèt Eiberg -. An dins lo sieu ADN aquela manca d’abilitat de produsir la color castanha als uèlhs”. La produccion de melanina en individús qu’an los uèlhs castanhs, totun, depend mai de cada persona, çò es dire que i a mai varietat.

La recerca es facha publica per la meteissa universitat danesa après mai de dètz ans d’estudi de l’ADN mitocondrial uman. Eiberg e la sieuna còla estudièron pendent tot aquel temps centenats d’individús qu’avián los uèlhs blaus en desparièrs luòcs de la planeta coma Jordania, Danemarca o Turquia. E tot après aver descobèrt – Hans Eiberg es lo responsable de l’identificacion genetica del gèn OCA2 – qu’aquel gèn èra la causa originala de la color dels uèlhs en los umans.

Malgrat aquò, aqueste scientific a volgut soslinhar que los uèlhs blaus son pas cap mutacion genetica negativa o malautiá de l’ADN uman. “Es una mutacion qu’es pas positiva o negativa – çò afirmèt Eiberg -. Es solament una de plusors mutacions patidas pels umans los darrièrs tempses, coma la color dels uèlhs o aver o pas de pel o la beutat, que fa pas mai grandas ne pichonas las escasenças de subreviure”.

Es solament una mòstra que los genòmas umans son cambiats per la natura cada jorn e qu’aquò crèa una mescla genetica de cromosòmas umans qu’ensajan totjorn de far de cambis e los uèlhs blaus ne serià solament un cambi genetic mai.

La Redaccion