Aguestes donades son naues pr’amor qu’es abitants d’Hawaii auien pensat tostemps qu’ère eth volcan Mauna Loa eth mès gran d’aqueres isles. “Enquiara se pensaue qu’aguest tipe de volcans neishien en Hawaii e dempús d’1 o 2 milions d’annades venguien mès heireds e morien, çò diguec Michael Garcia, dera Universitat d’Hawaii. Totun, era formacion deth volcan Puhahonu siguec diferenta pr’amor qu’er eveniment que creèc aguest volcan siguec fòrça mès gran que d’auti”.

Eth dusau volcan enquiara 1974

Enquiara er an 1974 eth volcan Puhahonu siguec classat com eth mès gran dera planeta. Mès pòc dempús, un nau estudi confirmèc qu’ère eth volcan Mauna Loa eth mès gran dera Tèrra. Entà hèr aguest nau classament siguec considerada tanben ua part d’aguest volcan qu’ère jos eth nivèu dera mar. E non se passèc çò de madeish damb Puhahonu.

Eth nau estudi donèc naues donades que confirmauen que Puhahonu ère mès gran que Mauna Loa. “Que cau nomentar aguest volcan damb eth nòm donat pes hawaians; Puhahonu, e non eth nòm que donèren es occidentaus, çò apondec Garcia”.

A mès d’açò, es scientifics confirmèren qu’aguest tipe de volcans son actius des de hè milions d’annades e pr’açò era importància d’aguesti volcans entà tota era planeta non ei solament basica pr’amor que son es dus mès grani de tota era planeta mès tanben pr’amor qu’an ua importància fòrça grana a nivèu ecologic, istoric e culturau. Er estudi siguec confirmat ena revista scientifica online Earth and Planetary Science Letters.

Era Redaccion

Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita

L’estudi, publicat dins la revista Nature, confirma que los dotze volcans jos las illas Hawaii se formèron amb las falhas geologicas pr’amor d’un cambiament de direccion de la placa tectonica del Pacific fa mai de 3 milions d’ans. E malgrat que foguèsse ja coneguda una d’elas dempuèi lo sègle XIX, lo mistèri volcanic de Hawaii èra pas estat resolgut fins uèi lo jorn.

“Es una granda descobèrta al nivèl geologic, çò diguèt Tim Jones, de l’Universitat Nacionala Australiana. Amb ela poirem comprene plan melhor l’istòria de la planeta e cossí aqueste mistèri a captivat l’imaginacion de plusors generacions. L’analisi facha revèla que i aguèt un cambiament de direccion de la placa pacifica fa 3 milions d’ans e qu’aquò foguèt l’origina dels volcans hawaiians”.

Un cambiament de direccion tectonic

L’analisi geologica realizada per aquesta còla geologica internacionala a pogut confirmar aital quala foguèt l’origina de divèrses luòcs dins la placa tectonica pacifica, entre elas la formacion dels volcans hawaiians o dels de Samoa, que tanben se constituiguèron per la meteissa rason fa 3 milions d’ans. “Es una trobalha estonanta pr’amor que los volcans d’aquela mena se formèron a las frontièras de la placa tectonica pacifica”, çò diguèt Jones.

En otra, l’estudi a confirmat que la calor de la crosta terrèstra produtz de colomnas de pèira caudas que se soslèvan e son a l’origina de l’activitat volcanica a la superfícia. “Los volcans nasquèron pr’amor qu’aquestas colomnas de pèira van pas en la meteissa direccion que la placa tectonica, çò confirmèt Rhodri Davies, de l’Escòla australiana de Recèrca de Sciéncias de la Tèrra. Avèm fach una ipotèsi que preditz quora se trobaràn tornarmai dins lo futur totas doas per constituir un solet alinhament”.

Aquel tipe de movement geologic s’es totjorn debanat pendent l’istòria tectonica de la planeta. Pasmens, Davies diguèt que l’origina de los volcans hawaiians es un fach fòrça abitual. E aquel archipèla es pas lo sol qu’aja patit aquela sòrta de movements geologics durant l’istòria de la planeta.

La Redaccion

Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.