Atau, eth prumèr còp qu’es cercaires podèren vèir abèlhes nanes ròies (Apis florea) en Euròpa siguec eth 21 d’agost de 2024. Segontes mès d’un expèrt ère ua colonia qu’auie coma origina Asia. Ua colonia de mès de 2.000 abèlhes nanes ròies ère estada descorbida en pòrt de Birzebbuga, en Malta. Se cre que poirien auer arribat damb un navèth comerciau e qu’eth sòn nid aurie estat dempús destruït.

Segontes es scientifics açò serie ua espròva mès deth cambiament climatic e siguec demanat que siguèssen susvelhades. Dempús siguec realizat un estudi que confirmaue era espècia e era sua origina a mès de classar-les coma espècia envasiua. Entàs expèrts i a un gran risc entau equilibri environamentau pr’amor dera sua arribada.

I a diuèrsi grops inquiets ; es apicultors, mès tanben es naturalistes, pr’amor qu’era sua preséncia pòt provocar problèmes grani as abèlhes locaus. Entà Dave Goulson, biològ dera Universitat d’Essex e autor d’aqueth estudi publicat ena revista online Journal of Apicultural Research, « era sua arribada non ei bric bona pr’amor que pòt èster ua fòrta rival des abèlhes europèes ».

Naues malauties

« I aurà concurréncia entre es dues espècies d’abèlhes peth polèn e eth nectar. Es abèlhes europèes ja son en declin e çò de mès segur ei qu’es nàues abèlhes auràn damb eres nàues malauties qu’es abèlhes europèes non patissen”.

Er estudi confima qu’era abèlha nana ròia asiatica aurie gessut d’Orient Mejan  e aurie arribat prumèr ath nòrd-èst african on ja i aurie colonies hè temps. Totun, es cercaires soslinhèren que non auien arribat jamès a Euròpa. Era espècia siguec identificada dempús de hèr diuèrsi tests d’ADN. Quan açò siguec hèt eth sòn nid siguec destruït.

Totun, diuèrsi expèrts tanben confirmèren qu’es abèlhes ja auien abandonat eth sòn nid entà bastir-ne un aute en un aute lòc. Segontes Julian Rangel, dera Universitat de Tèxas A&M, eth nau nid non ère luenh deth pòrt de Birzebbuga, en sud-èst  de Malta. « Eth mejan mès rapid aué entàs abèlhes per se desplaçar que son es vaisèths comerciaus. Viatgen atau tota sòrta d’espècies d’abèlhes e tanben d’auti insèctes. Qu’ei atau com arriben as auti continents ».

Eth Ficsum, un organisme quebequès independent, tanben confirmèc qu’era arribada d’aquesta espècia d’abèlhes a Euròpa confirmaue un còp mès eth canviament climatic. Eth Ficsum aperten ara Universitat de Montreal e aguest organisme afirmèc qu’es temperatures èren mès nautes e qu’açò ajudaue e plan er espandiment d’espècies envasiues a territòris naus.

Segontes es cercaires, es iuèrns son plan suaus en Malta. E aguest e d’auti païsi mediterranèus deth nòrd criden fòrça era atencion des insèctes. Tà Juliana Rangel donques, eth procés ei atau pr’amor que i a de mès en mès envasions d’aniamus, mès encara quan era distància entre es dus continents, Africa e Euròpa, ei plan cuèrta.

De remembrar qu’era espècia d’abèlha nana ròia (Apis florea) qu’ei ua espècia d’abèlha asiatica d’apuprètz 3,27 mm de longada. Enquirara podia èster trapada en Asia mès tanben en Africa. Era majoritat de còps demòre en de lòcs mès baishi as 500 m e eth sòn nid ei bastit sus ua arrama d’arbre en çò de mès naut. Ailà qu’ei on es abèlhes baren entà díder as autes abèlhes çò qu’an descorbit. Totun, era sua picada non ei grèva entar òme.

Era Redaccion

Fotografia Principau: Peter W. Chen/CC.

Segon los scientifics que faguèron aquel classament, l’abelha seriá a mand de s’escantir per mai d’una causa e entre aquestas lo desboscament, la manca de luòcs segurs ont far los brusques, la desaparicion de las flors, l’usatge de pesticidas, e de cambiaments al sòl. Se cal alara doncas demandar perqué pòt èsser considerada coma l’animal mai important de la planeta?

Segon mai d’un scientific del Centre d’Apicultura de Chile, foguèt determinat que l’abelha es lo solet animal de la Tèrra que pòrte pas de patogèns, que sián de campairòls, de virus o de bacterias. En mai d’aquò, lo 70% de l’agricultura de la Planeta Blava depend d’aquel animal e aquò vòl dire que lo 70% de la noiridura mondiala depend de l’ajuda de las abelhas.

A mai, la pollinizacion que fan las abelhas ajuda a la reproduccion de las plantas que son la noiridura, a l’encòp, de milions d’animals, e sens elas arribariá un gigantàs escantiment de tota la fauna de la planeta. Los cercaires volguèron remembrar que, segon Albert Einstein, s’un jorn i a pas pus d’abelhas sus la planeta, l’espècia umana sonque resistirà 4 annadas abans de s’escantir.

Lo perqué de tot

Segon l’Institut Federal de Tecnologia de Soïssa, i a una teoria que poiriá èsser veraia qu’afirma que la causa màger de l’escantiment actual de las abelhas seriá las ondas dels telefòns mobils. Aquò fariá pèrdre a l’abelha son camin devèrs lo brusc e per ansin moririá.

Segon lo biològ Daniel Favre, que faguèt mai de 80 experimentacions sus d’abelhas, aquelas pèrdon totjorn la draia devèrs lo brusc quand i a d’ondas de telefòns mobils a proximitat, e aquò lor fa far un vonvon fins a dètz còps mai naut qu’en d’autras escasenças pr’amor que, perdudas, vòlon demandar d’ajuda a las autras abelhas. Mas, malgrat tot aquò, lo cercaire volguèt soslinhar que la causa principala ne seriá l’usatge de pesticidas: sonque en Colómbia e en tres annadas mai del 34% de las abelhas del país moriguèron per l’utilizacion d’agrotoxinas dins l’agricultura.

Los cercaires qu’avertiguèron d’aquel dangièr tanben afirmèron que i a tres solucions que poirián ajudar a reviscolar la populacion d’abelhas de la planeta: enebir l’usatge de pesticidas toxics sus la planeta lèu-lèu, promòure l’agricultura alternativa e far mai de recèrca scientifica sus cossí ajudar las abelhas a subreviure. Totun, tot aquò, çò confessèron, son de solucions de fòrça mal implantar e lo problèma poiriá venir lèu tras que grèu.

Un article de Christian Andreu

Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion

Çò que fa de l’abelha giganta de Wallace (que recebèt son nom per l’explorator Alfred Russell Wallace) una espècia d’insècte estonanta son lors mesuras. Aital, Megachile pluto, de la familha dels Megachilidae, es una espècia d’abelha giganta solitària que las femelhas pòdon arribar far 3,8 cm de longor e fins a 6,8 cm amb las alas dubèrtas: una vertadièra giganta dins lo mond de las abelhas. Los mascles, totun, son fòrça mai pichons e solament arriban als 2,3 cm de longor.

Ara es estada descobèrta tornamai dins las illas del nòrd de Molucas, en genièr d’ongan e cal soslinhar qu’a de maissas terriblas, gigantassas. Lo niu d’aquela abelha es bastit dins de nius de termits (Microcerotermes amboinensis, en d’arbres de Molucas, dins las illas de Bacan, Halmahera e Tidore e ne seriá una espècia endemica. Dins lo niu l’abelha giganta de Wallace (las femelhas) i menan de resina per bastir de cambras e far aital de galariás. Apuèi la descobèrta de l’espècia per Wallace en 1859 foguèt classada scientificament per l’entomològ Frederick Smith en 1860.

Se pensava qu’èra despareguda coma espècia fins que lo cercaire estatunitenc Adam Catton Messer tornèt la descobrir en l’an 1981. L’entomològ confirmèt qu’èran estats agachats divèrses mascles e femelhas e que demoravan en d’arbres de la selva tropicala de las illas del nòrd de Molucas. Apuèi venguèt lo silenci.

La natura se fa descobrir totjorn

L’expedicion d’un grop de biològs estatunitencs, canadians e australians ad aquelas illas en genièr de 2019 confirmèt que la natura contunha d’èsser estonanta. De primièr poguèren enregistrar una femelha e apuèi mai d’especimèns. L’espècia aviá pas patit l’extincion. La confirmacion de la descobèrta tornèt estonar de scientifics e d’aimants de la natura de la planeta tota.

“Del temps que partissiam dins de bòsques prigonds amb un aire dens e bromós, pensèri per un moment que seriam pas tant uroses coma Wallace en 1859, çò diguèt Clay Bolt, un fotograf d’aquela còla. Totun, que la region ès pas gaire cambiada, çò pensi, de l’epòca que foguèt visitada per aquel explorator”.

Del còp qu’espepissavan divèrsas espècias nòvas de vèspas e d’escarabats, foguèt quora descobriguèron un especimèn femelha d’abelha giganta. Amb aquela trobèron atanben de nòvas espècias de formigas e d’aranhas. Foguèt un viatge tras que ric per la sciéncia.

“Cada jorn espepissàvem los nius de termits pendent mai de 20 minutas e apuèi partissiam a un autre niu, çò confirmèt Bolt. Èra plan fatigant mas que caliá o far. Pendent lo darrièr jorn de recèrca trobèrem un niu d’abelhas e l’estructura èra tròp perfiècha per una abelha comuna. Montèri a l’arbre e descobriguèri lo niu d’abelha pus estonant qu’ai jamai vist. Èra pas de creire. Aviam tornat descobrir l’abelha gigant de Wallace”.

Solament se pòt dire una causa: trapar d’espècias nòvas o gaireben pas espepissadas scientificament en 2019 es encara estonant. Coma la natura. Coma la planeta. E per ansin, la cal suenhar.

La redaccion