Home DIVÈRSES FAUNA OCCITANA (5): LO BECARUT
FAUNA OCCITANA (5): LO BECARUT
0

FAUNA OCCITANA (5): LO BECARUT

0

Maugrat qu’e sun aucèl que pòt èsser atanben trobat en d’autres continents , lo becarut o flamenc pòt èsser ja considerat coma un animal tradicional de còsta provençala e pr’aquò tipic de la fauna occitana. En Euròpa Phonicopterus ruber es l’espècia pus espandida e maugrat qu’a lo nom roge per identificar aquela sosespècia mediterranèa, n’i a pas d’autra e doncas pòt èsser nomentat becarut e pro.

Lo becarut a desparièras manièras d’avisar los autres aucèls de la colonia.

Los flamencs que i a a Occitània son trobats basicament a Camarga provençala, als estanhs de Bèrra e de Marinhana, mas tanben a l’estanh d’Ingril, situat dins una zòna de paluns que i a entre las comunas de Vic de Gardiòla e Frontinhan, entre las vilas occitanas de Montpelhièr e Seta. Tanben pòdon èsser vistes cada an a Sijean.

A aqueles luòcs las populacions son mai pichonas, mas a Camarga pòdon arribar fins a 30.000 especimèns. Son de populacions redusidas per rapòrt a las africanas – que pòdon arribar lèu al milions d’especimèns en de luòcs e d’epòcas de l’an particularas – mas forman, totun, un dels mai bèls tresaurs, encara uèi lo jorn, de la nòstra aimada fauna occitana.

A mai, aquelas colonias son estadas unicas en aquesta part del continent europèu fins fa pauc – pr’amor que dempuèi l’an 2012 e lo cambi environamental son estats vistes ja de becaruts en de regions septentrionalas d’Euròpa coma lo nòrd francés o la frontièra entre Alemanha e Olanda (pas jamai abans vistes).

D’efièch, s’es pas en aqueles airals umids de la còsta occitana e provençala, pòdon pas èsser trobats fins lo Delta de l’Èbre catalan o l’illa de Formentera – a mai enlà encara fins Andalosia- e a l’illa de Sardenha.

Un espaci protegit

Seràn los crustacèus, los molluscs d’insèctes e vèrmes, pichons peisses e d’algas l’aliment que donarà sa color al becarut.

Lo becarut es un aucèl fòrça delicat maugrat qu’a de colonias gigantas. Normalament viu en d’airals amb d’aigas saladas e qu’an una cèrta composicion. Las tèrras de l’entorn an d’èsser planas e çò de mai important per aquesta espècia es pas que los lacs, de paluns, d’estanhs sián a la còsta maritima o pas – pòdon demorar plan a l’interior cossí se debana en plusors airals africans – mas que sián liure d’òmes e de predators.

Pr’aquò lo Pargue Regional de Camarga, creat en 1970 per protegir aquela e d’autras espècias d’aucèls es dempuèi fa d’annadas un luòc perfièch per aquel ciconiifòrme. L’espaci de mai de 145.00 H, situat entre los dos braces majors de Ròse, e prèp de la Mediterranèa a coma luòcs ideals l’Estanh de Vacarés, entre d’autres amb d’aiga salada e desenats d’estanhs salats plens de noiridura pels becaruts.

Aital, es un luòc ont aqueste aucèl pòt pas èsser caçat ne capturat per òrdre ministeriala francesa e per ansin pòdon diboishar de quadres naturals que son entre los pus bèls de la natura occitana. Totun, la contaminacion de l’aiga, la profunditat de la meteissa o d’autres cambis environamentals pòdon far fugir l’espècia d’un an a l’autre.

Aquò es la problèma que patiguèt Camarga en l’an 2013 e que provoquèt la demanda de creacion lèu d’autres luòcs d’amassada de flamencs pr’amor de la contaminacion aquatica. Atal o confirmèt lo jornal Aquò d’Aquí.

Los flamencs que i a a Occitània son trobats basicament a Camarga.

Qualques populacions, totun, fan de migracions cortas e las de Camarga, segon los etològs, qu’an estudiat aquela espècia, cada dos ans. L’istòria del becarut es totjorn presenta al continent europèu e a Occitània dempuèi fa milièrs d’ans. A las caunas mai septentrionalas de la peninsula iberica ja se’n tròba en de gravaturas umanas e a d’autres luòcs coma a l’antic Egipte i a de ieroglifes fòrça ancians qu’an la forma e color d’aquel aucèl.

Los pejors enemics, los romans

Segon divèrses estudis scientifics, la preséncia d’aqueste aucèl seriá fòrça comuna, doncas, a las doas ribas de la mediterranèa, en d’epòcas mai ancianas. Serián estats caçats pels umans pr’amor dels sieus uòus e de la sieuna carn pendent de milièrs d’annadas a Africa mas atanben a Euròpa. A mai, lors plumas ròsas serián un objècte de luxe fòrça cercat pendent l’antiquitat.

Una de las pejors epòcas qu’a demorat aqueste bèl aucèl foguèt pendent l’epòca romana. D’autors celèbres coma Plini lo Vièlh ja parlan del becarut coma una vertadièra delicatessen en de libres coma Historia Naturalis. Aquò fa pensar de recercaires e d’estudioses de l’istòria del flamenc que, pendent mai de 200 annadas, foguèt caçat pertot e la sieuna espècia redusida en fòrça luòcs.

Abans de l’arribada dels romans èran doncas plan mai espandida per las còsta mediterranèas e solament aquela caça indiscriminada pels umans provoquèt una disminucion importanta de l’espècia.

Una de las pejors epòcas qu’a demorat aqueste bèl aucèl foguèt pendent l’epòca romana.

Aquel fach foguèt pas unic a la planeta. D’autras sosespècias de becarut al mond (uèi n’i a sièis; los becaruts Ròsa, de Cuba, de Chile, de las Montanhas, dels Andes e de James, aquesta darrièra escantilhada a començament del sègle XX e apuèi tornada descobrir) atanben foguèron caçats per l’espècia umana. Plusors pòbles indigènas dels Andes caçèron lo becarut pendent de centenats d’annadas cossí es estat fach en de païses coma Tunisia, Mauritània, Índia o Turquia fins ben dintrat lo sègle XX. Uèi pòdon èsser trobats en de pargues e de zòos de tota la planeta mas sens l’alimentacion dels paluns conservan pas la color tipica ròsa e demoran blancs; pr’amor que lo becarut a la sieuna color per la noiridura.

La color ven del manjar

E òc. Los flamencs son un tipe d’aucèl fòrça particular. An la sieuna color de la pigmentacion dels crustacèus e plàncton que manjan. Aital, seràn los crustacèus ( d’artemias ricas en carotènas), los molluscs d’insèctes e vèrmes, pichons peisses e d’algas l’aliment que donarà sa color al becarut.

A mai, pòdon menjar de granas de ris e d’autras plantas aquaticas e solament auràn aquela color tipica en d’airals d’aiga salada (als zòos ja es estat dich que la pèrdon) e sens de peisses grands ( es conegut que als lacs e estanhs ont n’i a i a pas de becaruts).

Per ansin, lo becarut utiliza divèrsas tecnicas per manjar. La majoritat dels còps chambòta l’aiga – pas gaire prigonda – per aver la noiridura mas de còps, ont l’aiga es mai fonsa, pòt arribar d’introduire tot lo cos e cap dins l’aiga per se noirir.

L’espècia qu’es coneguda per l’òme fa milièrs d’annadas, es pas estada classada scientificament fins fa pauc..

Alara farà un tipe de ballet caracteristic per poder demorar mai de temps en aquela posicion. E filtrarà lèu lèu tot la fanga que poirà pr’amor que dins lo bèc a una sòrta de lamas e amb l’ajuda de la lenga filtrarà l’aliment ( cossí fan las balenas). E aquò en solament paucas secondas.

A Occitània lo becarut a pas de predators naturals. Se en Africa d’autres aucèls coma divèrses tipes d’agla o de voltors son una menaça jornalièra per una colonia de becaruts, a l’autra riba de la mediterranèa solament los cambis environamentals, lo renard, de cans o de pòrcs senglars, pòdon lo menaçar. E val pas dire que l’òme e los cambis que provòca totjorn a la natura son lo mai grand dangièr que pòt arribar patir lo becarut. Pr’aquò la legislacion europèa.

Los becaruts cercant parelha nòva cada an e an solament un aucelòn de manièra annadièra – solament 2% dels nius n’an 2 -. Lo uòu fa entre 35 e 56 cm e pòt arribar pesar fins a 140 gramas. L’aucelon demorarà al niu – fach majoritàriament de fanga- fins la segonda setmana apuèi la naissença.

Pendent aquela epòca manjarà una sòrta de lach produsida pels paires (ambedos) rica en de proteïnas (15%) e de graissa (15%) semblabla a la lach dels mamifèrs. Apuèi començarà de cercar de noiridura amb d’autres aucelons de la sieuna edat en de grops de becaruts que pòdon arribar d’èsser de milièrs cada an. Es estonant alara veire coma los paires pòdon identificar l’aucelon entre de centenats d’aucelons de la quita edat.

Qualques populacions, totun, fan de migracions cortas e las de Camarga.

Un aucèl que pòt arribar far de recòrds

Lo becarut a desparièras manièras d’avisar los autres aucèls de la colonia que i a de manjar dins cert luòc, que i a un dangièr o que vòl pas de companhia. Segon lo movement e la posicion del cap e del còl avisarà los autres espècimens e lor balharà un messatge: pòt èsser una posicion d’alèrta, de salutacion, de marcha, de caça o de vòl – e quora vola pòt arribar fins a de velocitat d’entre 50 e 60 quilomètres l’ora maugrat la sieuna fòrça delicada fisonomia-.

Totun, l’espècia qu’es coneguda per l’òme fa milièrs d’annadas, es pas estada classada scientificament fins fa pauc. Bonaparte ne classèt la primièrs sosespècia en 1856 e las autras o son estadas fa relativament pauc temps. Maugrat que en d’autras epòcas e de luòcs – pòt arribar viure dempuèi Peró e Veneçuèla fins Africa, Turquia e e Índia fins a 30 ans liure o fins a 80 en de pargues zoologics formava de colonias amb de centenats de milièrs d’especimèns a demostrat totjorn èsser dempuei lo sègle XX fòrça sensible als cambis environamentals.

De cambis provocats per l’espècia umana totjorn – uèi son solament de colonias de centenats, majoritàriament ( en Occitània se pensa que son pas mai de 30.000). Espèran que la proteccion legala e lo sen uman ajudaràn far demorar una bèla espècia qu’a format part del paisatge occitan dempuèi fa de milièrs d’ans.

Christian Andreu*

*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.

Christian Andreu Nasquèt a Barcelona en 1972, estudièt jornalisme a l’Universitat Autonòma de Barcelona e son especialitat es la politica internacionala. Parla uech lengas dont l'occitan. A publicat lo libre Art i Lletres a Horta-Guinardó e a collaborat totjorn amb de jornals catalans, bascos e occitans coma La Veu del carrer, El Punt, Egin, A vòste e Jornalet. Es maridat, a dos enfants, Jana e Roger, e demòra a Reus.