Home DIVÈRSES FAUNA OCCITANA (2): LO LOP CERVIÈR
FAUNA OCCITANA (2): LO LOP CERVIÈR
0

FAUNA OCCITANA (2): LO LOP CERVIÈR

0

Un dels carnivòrs mai grands d’Occitània es atanben un dels mens coneguts per l’opinion publica: es lo linx boreal, tanplan celèbre per son nom popular; Lo lop cervièr. Es un mamifèr classat coma animal en una situacion de dangièr d’extincion plan nauta. Al nòstre país i auriá doas zònas ont se pòt confirmar encara la sieuna preséncia: los Pirenèus e los Alps provençals.

Lo lop cervièr es un superpredator ailà ont viu pr’amor que sens lo linx los territòris an fòrça mai encara rainards.

L’istòria d’aqueste carnivòr (Lynx lynx) es una de las mai tristas de la fauna occitana. La majoritat dels umans a pensat pendent de sègles que fa mal a l’elevatge e es estat secutat pertot. A mai, la sieuna descripcion misteriosa facha per Plini lo vielh ja a l’epòca dels romans ajudèt gaire a l’aimar. Aital, foguèt considerat de còps una espècia unica (lo lop cervièr e lo linx) del temps que pendent d’autras epòcas foguèt desseparat en doas espècias (causa pas vertadièra).

La sieuna preséncia als bòsques de conifèrs occitans (lo sieu abitat de preferéncia) pòt èsser qualificada, uèi lo jorn, de positiva, mas solament per bon astre e pro. Als Pirenèus es estada confirmada la sieuna preséncia per fòrça paucs cercaires. Maugrat tot, divèrses testimomiatges aital o confirman. Seriá estat vist per d’abitants dels departaments gascons dels Nauts Pirenèus e la Nauta Garona. A mai, mai d’una associacion defensaire de la fauna e flora locala tanben auriá confirmat definitivament la sieuna preséncia en dos autres departaments occitans; l’Arièja e l’Aude.

Totun, e maugrat aqueles espiaments, los cercaires e estudioses de la vida d’aquel animal (los etològs) pòdon pas confirmar se aquel aperten a l’espècia de linx boreal, tanben conegut coma linx del nòrd, o lo linx iberic, que poiriá aver los sieus darrièrs representants ( espècia classada coma animal en totala extincion ) dins las montanhas que i a al torn de de la vila catalana de Tortosa fins fa gaire (Pòrts de Beseit) o encara al Pirèneu. Pasmens, lo Departament de l’Environament del Govèrn catalan considèra aquesta espècia totalament escantilhada en territòri catalan.

L’istòria d’aqueste carnivòr (Lynx lynx) es una de las mai tristas de la fauna occitana.

Foguèsse una espècia o autra (Lynx pardellus o Lynx lynx) lo sieu nombre arribaria pas a 10 especimèns e pro. E las fòrça nautes donadas sus d’especimèns mòrts per braconatge (Caça illegala e d’autras activitats semblablas) anualas fan preveire, d’un vejaire naturalista, que l’espècia finirà lèu en aquel airal.

L’arribada, per astre, als Alps

Maugrat aquela marrida notícia e la fòrça negativa situacion del lop cervièr als Pirenèus, la preséncia d’aqueste carnivòr encara pòt aver un futur melhor mas a l’èst d’Occitània, dins las montanhas provençalas dels Alps.

Ailà e sens o voler (Pr’amor que l’espècia foguèt reintroducha dempuèi Soïssa dins las montanhas arpitanas mai septentrionalas del Jura) l’espècia a patit un espandiment dempuèi lo Jura vèrs lo nòrd (los bòsques dels Vòges) e los Alps. Los mai de 50 especimèns confirmats en Arpitània pendent las annadas 2000 aurián arribat ja uèi lo jorn a mai de 100 especimèns e d’aqueles i auriá una populacion de linxs boreals als Alps provençals d’entre 14 e 22 especimèns (çò que fariá una populacion establa de prèp de 10 parelhas).

Als Pirenèus los cercaires pòdon pas confirmar se lo lix agachat aperten a l’espècia de linx boreal, tanben conegut coma linx del nòrd, o es lo linx iberic.

Lo lop cervièr es estat espiat doncas dins plusors departaments occitans de l’èst e entre aqueles: Droma, Isèra, Nauts Alps, Als Maritims, Alps de Nauta Provença e fins lo quite Var, ja dins la còsta mediterranèa). Segon las donadas etologicas dels darrièrs tempses seriá una populacion connectada amb la populacion mai septentrionala del territòri arpitan e aquestes ne serián los sieus aujòls.

Las donadas regionalas e ministerialas fan preveire que, maugrat èsser una populacion encara plan reducha poiriá créisser pendent las prochas annadas pr’amor qu’es un luòc ont lo linx demora en de regions fòrça malaisidas d’arribar per l’òme e aquò es un avatatge.

Maugrat aquò, es una espècia carnivora qu’encara a en general a Occitània una situacion pro flaca e qu’encara es en situacion de dangièr. Divèrsas associacions coma FERUS an avisat que los perilhs mai grand per lo linx contunhan d’èsser los accidents amb veitura e trens. Segon aquò serián los especimèns mai joves que pagarián un prètz mai naut del temps que cercant un nòu territòri ont viure.

L’indici de naissença del linx càmbia segon l’annada e pòt èsser situat entre 43% e 64%. La gestacion demora normalament fins 68 jorns.

Apuèi, lo braconatge e las desparièrs manièras de caçar (armas de fuòc mas tanben de trapes, eca) seriá la segonda e pièger causa de mortalitat del lop cervièr a Occitània. E aquò maugrat èsser una espècia totalament protegida per la legislacion estatala francesa. Es totalament enebit de lo tuar o cambiar son environament dempuèi las annadas 70. Aquesta es una problematica fòrça polemica pr’amor que i a de caçaires qu’afirman qu’es un carnivòr que caça de cabiròls en grand nombre e aquò seriá un fach marrit per aquel erbivòr e, a mai, una competéncia per los caçaires.

Totun, un estudi fach en Soïsssa pendent los ans 1990 demostrèt que la majoritat dels mai de 100 lops cervièrs que i aviá en aquel país europèu solament caçava entre 6% e 9% de la populacion totala de cabiròls e entre 2% e 3% de la populacion d’isards ( çò es prèp de 6000 animals d’aquela espècia). Al delà d’aquò los caçaires tuavan 40.000 animals cada an e los accidents amb veitura per de truc provocavan 15.000 animals mòrts annadièrs.

Una animal pas tan misteriós

Maugrat la credença de la populacion pendent d’epòcas passadas e uèi lo jorn, lo linx es pas un carnivòr misteriós. Es vertat que demora en çò de mai malaisit de las montanhas e en de luòcs ont l’òme i arriba pas normalament o que se pòt o far, es amb fòrça dificultat. A unas aurelhas fòrça tipicas e lo sieu pelatge es divèrs. Atal, pòt aver de tacas mai escuras o atanben de raias. Las sieunas patas son fòrça mai longas e los pès fòrça mai grands en superficia que los d’autres felins carnivòrs competidors. Aquò li balha un mai grand avantatge dins la nèu. La coa es plan cuerta. Un lop cervièr pòt arribar far entre 50 e 75 centimètres de nautor.

Los mascles de l’espècia son 25% mai grands que las femelhas e pòt arribar pesar fins 25 Kg. Es una espècia de linx – lo linx boreal o Lynx linx- plan mai granda que d’autras (lo linx iberic). De mai, es un carnivòr que, en estat salvatge, arriba pas viure mai de 15 annadas.

Segon donadas scientificas sus aquela espècia, lo linx euroasiatic, malnomentat linx d’Euròpa, a una distribucion que comença a Occitània ( n’i a pas agut jamai de manièra naturala a Anglatèrra) e qu’arriba fins China. Es un animal que demora, de preferéncia, en de bòsques de conifèrs boreals e qu’aima caçar mamifèrs erbivòrs coma lo sarri o lo cabiròl (que segon divèrsas fonts arribariá far 90% de sa noiridura).

Los estudis genetics e filogenics an pogut confirmar qu’es un carnivòr que se desseparèt del puma american fa solament 7,2 milions d’annadas (pr’amor que d’esqueletas fossilas de son ancessor son estadas encontradas e an solament una edat de 3,2 milions d’ans ( lo linx de Soire).

Pr’amor de sa territorialitat los linxs joves, quora an de laissar la maire, an de cercar un territòri pròpi se d’autres prèp son ja aucupats per d’autres lops cervièrs.

Es un animal fòrça solitari que solament se tròba amb d’autres especimèns quora son femelhas per la reproduccion. Es totalament intolerant amb los autres lops cervièrs que pòdon viure ( o quitament passar) per lo sieu territòri – e tanplan los autres depredators coma lo rainard – e a de territòris que pòdon cambiar segon la region entre 11 e 300 km2.

Maugrat aquò, a las termièras dels sieus territòris i a de pichonas airals que son tèrra de degun e ailà mai d’un linx i pòt passar sens cap dangièr d’ataca (normalament son prèp de rius o fonts d’aiga).

Es un carnivòr qu’aima pas manjar d’animals mòrts e pr’aquò los caça totjorn. A pas de predators naturals ( lo lop e l’ors tanean son escantilhats de lors ancians abitats) e solament l’òme es la soleta espècia qu’es un perilh. Normalament caça de cabiròls e d’isards (fins 84% de sa noiridura) mas atanben caça de lèbres de montanha ( a la peninsula iberica lo linx iberic caça mai que mai de conilhs) mas tanben de rainards, de cabras domesticas, de rangièrs o fins orinhals ( al nòrd d’Euròpa).

Es un superpredator ailà ont viu pr’amor que sens lo linx los territòris an mai encara rainards ( que mena de malautiás a l’elevatge) e voidan l’airal de conilhs e lèbres. Totun, l’indici de succès del linx es pas total: fins 70% per femelhas, fins 60% per mascles e solament fins 20% pels mai joves.

La populacion del lop cervièr pòt èsser desparièra segon l’an. L’indici de naissença del linx càmbia segon l’annada e pòt èsser situat entre 43% e 64%. La gestacion demora normalament fins 68 jorns e la maduretat sexuala dels mascles solament arriba après los 30 meses de vida (20 per las femelhas).

Es un animal que demora, de preferéncia, en de bòsques de conifèrs boreals e qu’aima caçar mamifèrs erbivòrs coma lo sarri o lo cabiròl (que segon divèrsas fonts arribariá far 90% de sa noiridura).

Una epòca malaisida

Los linxs pendent sa vida an d’epòcas fòrça malaisidas. Pr’amor de la sieuna territorialitat totalament intoleranta ( mi d’un jove es estat vist en tot aucir un vielh linx per assajar d’aténher lo sieu territòri) los linxs joves, quora an de laissar la maire ( que n’a normalament fins a quatre), an de cercar un territòri pròpi se d’autres prèp son ja aucupats per d’autres linxs. Pendent aquel temps fins 80% dels lops cervièrs arriban pas a l’edat de reproduccion pr’amor de caçaires, veituras , fam o malautiás parasitarias.

Es una espècia de fauna, doncas, qu’a Occitània se tròba en una situacion pro malaisida. Protegida per l’annèx II de la Convencion Mondiala sul Comèrci de Fauna Menaçada dempuèi 1977 sa preséncia als Pirenèus es alarmanta. Pòdon desaparéisser d’un an a l’autre e s’encara son estat espiats es per astre e pro.

La situacion del lop cervièr als Alps provençals es un pauc mai positiva maugrat qu’encara pas segura. Per mor de l’espandiment del linx boreal dempuèi Arpitània i es arribat las darrièras annadas. Las donadas fan preveire que l’espècia poiriá créisser e aver lèu mai d’especimèns en Auvernha o Lengadòc. Totun, cal far encara mai campanhas d’educacion environamentala se volèm pas que, lèu, i aja pas mai lops cervièrs a Occitània.

Christian Andreu*

*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.

Christian Andreu Nasquèt a Barcelona en 1972, estudièt jornalisme a l’Universitat Autonòma de Barcelona e son especialitat es la politica internacionala. Parla uech lengas dont l'occitan. A publicat lo libre Art i Lletres a Horta-Guinardó e a collaborat totjorn amb de jornals catalans, bascos e occitans coma La Veu del carrer, El Punt, Egin, A vòste e Jornalet. Es maridat, a dos enfants, Jana e Roger, e demòra a Reus.

LEAVE YOUR COMMENT

L'adreça electrònica no es publicarà. Els camps necessaris estan marcats amb *